Anlamı
1) genç sorumluluk duygusundan uzak, zevk, eğlence peşinde koşmak:
'Kocası yaşlı diye genç bir kadının başında kavak yelleri estiğine hükmetmek lazım gelmez.' -R. H. Karay. 2) gerçekleşmeyecek şeyler düşünerek vakit geçirmek.
Detaylı Açıklama
Başında kavak yeli esmek iki anlamda kullanılır. Birincisi gencin sorumluluk duygusundan uzak, zevk ve eğlence peşinde koşmasıdır. İkincisi gerçekleşmeyecek şeyler düşünerek vakit geçirmektir. Karay'ın cümlesi birinci anlamı bir yargıya karşı kullanır: kocası yaşlı diye genç bir kadının başında kavak yelleri estiğine hükmetmek lazım gelmez. Söz bir rüzgârın başın içinde esmesini düşünür ve düşüncelerin savrulduğunu, bir yere tutunamadığını hafif ve sevecen bir alayla anlatır. Birinci anlamda kişi gençliğin verdiği bir tasasızlıkla ciddiyetten uzaktır. İkinci anlamda kişi hayaller kurar, ama bunları gerçekleştirmek için bir şey yapmaz. Söz bir eleştiri ya da hafif bir alay taşır. Çoğul biçimi de kullanılır: başında kavak yelleri esiyor.
Örnek Cümleler
- Üniversiteyi bırakıp bütün gün arkadaşlarıyla gezen gencin başında kavak yelleri esiyordu.
- Bir gün ünlü bir yıldız olacağını hayal edip duruyor, ama hiç çalışmıyor; başında kavak yeli esiyor.
- Babası tarlada ter dökerken onun başında kavak yeli esiyor, düğünden düğüne koşuyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kavak ağaçlarının uzun dallarını hafifçe sallayan rüzgârı anlatır. Bu rüzgâr hafif ve oynaktır; bir yöne sabitlenmez. Söz bu hafifliği bir kişinin düşüncesizliğine ve tasasızlığına benzetir. Esinti gelip geçer, iz bırakmaz.
Kocası yaşlı diye genç bir kadının başında kavak yelleri estiğine hükmetmek lazım gelmez cümlesi, kalıbın bir önyargıyı dile getirmek için de kullanıldığını gösterir. Konuşan bu önyargıya karşı çıkar ve kadını savunur.
Birinci anlam bir yaşam biçimini, gencin eğlenceye düşkünlüğünü anlatır. İkinci anlam ise bir düşünce biçimini, gerçekleşmeyecek hayallerle oyalanmayı anlatır. Birinde davranış, ötekinde düş öne çıkar. İkisi aynı hafiflikten doğar.