Anlamı
elinde fırsat varken geleceğini sağlamaya gayret göstermeyip eğlenceye, keyfe dalan kimse sonunda aç kalır ve perişan olur.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, elinde fırsat varken çalışmayıp keyfine düşen, gerekli hazırlığı zamanında yapmayan kişinin kış geldiğinde sıkıntı çekeceğini anlatır. Ağustosta gölge kovmak, yani verimli mevsimde rahat aramak, çalışmak yerine serinlik ve keyif peşinde koşmaktır. Zemheride karnını ovmak ise kışın açlık ve yokluk içinde kalmayı simgeler. Halk bilgeliği bu sözle zamanında çalışmanın ve ileriyi düşünmenin önemini çok sert biçimde vurgular. Bereketli dönemde gösterilen gevşeklik, yokluk zamanında pişmanlık olarak geri döner. Atasözü sadece tarım toplumu için değil, genel olarak fırsat anında hazırlık yapma gereği için de geçerlidir. İnsan bugünkü rahatına kapılıp yarını düşünmezse, zor gün geldiğinde geç kalmış olur. Bu yüzden söz hem tembellik eleştirisi hem de planlı yaşama çağrısıdır. Ağustosun rehaveti geçicidir; kışın hesabı ise ağırdır. Zamanında yapılan emek geleceği korur, ertelenen emek ise sonradan acıtır.
Örnek Cümleler
- Kazandığı parayı yazın eğlenceye yatırdı, kışın kirayı denkleştiremedi; ağustosta gölge kovan zemheride karnın ovar.
- Bütün yaz denize gitti, harmanı komşular kaldırdı; kışın kapı kapı dolaştı; ağustosta gölge kovan zemheride karnın ovar.
- Bereketli yılda ambarını doldurmadı, kıtlıkta borç aramaya çıktı; ağustosta gölge kovan zemheride karnın ovar.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Kazanç mevsimini keyifle geçirmeyi eleştirir. Ekinin biçildiği, işin yoğun olduğu dönemde serinlik ve dinlence arayan kişi, kendi kışını kendi eliyle hazırlamış olur; söz bu tercihin bedelini hatırlatır.
Sıcaktan kaçıp serin yer aramayı, yani işin en yoğun olduğu saatte gölgeden gölgeye dolaşmayı anlatır. Kovmak fiili buradaki uğraşın boşluğunu da sezdirir: kişi çalışmaz, gölgenin peşinde vakit geçirir.
İşin yoğun olduğu dönemde kaytaran çalışan, bütçesi elverişliyken hiç ayırmayan aile, sağlığı yerindeyken kontrolü erteleyen kişi aynı hataya düşer. Fırsat penceresi kapandıktan sonra telafi çoğu zaman çok daha pahalıya gelir.