Anlamı
bir işi kötü yapmak, bir işi istenildiği gibi yapmamak.
Detaylı Açıklama
Başını gözünü yarmak, bir işi kötü yapmak, bir işi istenildiği gibi yapmamaktır. Söz bir abartıyla kurulur: iş öyle kötü yapılmıştır ki sanki başı gözü yarılmış, yaralanmış gibidir. Kalıp bir metnin, bir çevirinin, bir şarkının, bir yemeğin ya da bir el işinin bozuk yapılmasını anlatabilir. Kalıbın öznesi işi kötü yapan kişidir; bozulan iş belirtme ekiyle ya da iyelikle anılır: şarkının başını gözünü yardı. Kötü yapılan iş ortadadır ve herkes görür. Beceriksiz bir ustanın, acemi bir çevirmenin ya da hazırlıksız bir konuşmacının işi bu sözle anlatılabilir. Söz teklifsiz konuşmada, bir şakayla birlikte duyulur. İşin asıl biçimi bilinir; kötü yapılan iş bu biçimden ne kadar uzaklaştığıyla ölçülür. Kalıp bir işe zarar vermenin somut bir görüntüsünü sunar.
Örnek Cümleler
- Düğünde sahneye çıkan amatör şarkıcı sevilen türkünün başını gözünü yardı, herkes güldü.
- Acemi çevirmen ünlü romanın başını gözünü yarmış, cümleler anlaşılmaz olmuş.
- Yeni kalfa pastanın süslemesinin başını gözünü yardı, usta baştan yapmak zorunda kaldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yarmak bir şeyi keserek ya da vurarak açmak, yaralamaktır. Başı gözü yarılan bir kişi gibi, kötü yapılan iş de yaralanmış, bozulmuştur. Söz işin uğradığı zararı bir yara görüntüsüyle anlatır.
Bir biçimi, bir düzeni olan işler için kullanılır: şarkı, şiir, çeviri, yemek, dikiş ya da bir konuşma. Bu işlerin doğru hâli bilinir; kötü yapıldıklarında bozulma hemen fark edilir.
Alaycı ve teklifsizdir. Konuşan işi kötü yapanı hafifçe iğneler, kimi zaman da güldürür. Söz ağır bir kınama değil, bir beceriksizliğin şakayla karışık eleştirisidir. Dinleyen de bu sözle gülümser.