Anlamı
düzelmekte olan bir durumu yersiz, yanlış davranışlarla bozmak:
'Bir çuval inciri berbat etmişlerin süklüm püklümlüğüyle müfettişin yanına çıktı.' -O. Kemal.
Detaylı Açıklama
Bir çuval inciri berbat etmek, düzelmekte olan bir durumu yersiz, yanlış davranışlarla bozmaktır. Kişi iyiye giden bir işe karışır ve bir sözüyle, bir hareketiyle onu bozar. Durum bir barışma, bir anlaşma, bir pazarlık ya da bir iyileşme olabilir. Kemal'in bir eserinde de kalıba rastlanır. Yersiz sözü davranışın yerinde ve zamanında yapılmadığını, yanlış sözü ise davranışın kendisinin hatalı olduğunu gösterir. Söz akrabalar arasında, alışverişte ya da bir tedavi sürecinde yaşananları anlatabilir. Bozulan şeyin ne kadar emekle düzeldiği, sözün ağırlığını artırır. Kalıp nesnesini birlikte taşır; bozulan şey çuval dolusu incirle anılır. Söz bozulan şeyin yeniden toparlanıp toparlanamayacağını söylemez. Bir düzelmenin ne kadar kırılgan olduğunu da hatırlatır.
Örnek Cümleler
- Barışmak üzere olan iki kardeşin arasına giren enişteleri eski kavgayı hatırlatıp bir çuval inciri berbat etti.
- Fiyatta anlaşmak üzereyken müşteriye çıkışan çırak bir çuval inciri berbat etti; adam kapıyı çarpıp gitti.
- Hastalığı iyileşmeye yüz tutmuşken doktorun uyarısını dinlemeyip soğukta bahçeye çıkan dedem bir çuval inciri berbat etti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İncir yumuşak ve çabuk ezilen bir meyvedir; bir çuval dolusu incir yanlış bir taşımayla kolayca berbat olur. Kalıp bu görüntüyle emek verilmiş, iyi giden bir işin bir anda bozuluşunu anlatır.
Bir çuval inciri berbat etmişlerin süklüm püklümlüğüyle müfettişin yanına çıktı cümlesi, bir kişinin, bir işi bozmuş birinin mahcubiyetiyle müfettişin karşısına çıktığını anlatır. Kalıp burada bir benzetmenin içinde yer alır.
Söyleyebilir; o zaman söz bir pişmanlık itirafı olur: bir çuval inciri berbat ettim. Konuşan yaptığının yersiz olduğunu kabul eder. Başkası için söylendiğinde ise bir kınama taşır ve yapılanın yersizliğini yüze vurur.