Anlamı
iyi düşünemez, gerçeği göremez bir duruma düşmek:
'Bazen en mahir canilerin bile böyle mühim nisyanlarda bulunacak kadar basiretleri bağlanır.' -H. R. Gürpınar.
Detaylı Açıklama
Basireti bağlanmak, iyi düşünemez ve gerçeği göremez bir duruma düşmektir. Kalıbın anlamına göre basiret, iyi düşünmeyi ve gerçeği görmeyi sağlayan güçtür. Kişi zeki ve deneyimli olsa bile o an apaçık olanı fark etmez. Yanlış bir karar verir, bir tuzağa düşer ya da önemli bir ayrıntıyı unutur. Kalıp bir kişinin olduğu kadar bir topluluğun, bir yönetimin de yanılgısını anlatabilir. Durum bir anlık da olabilir, bir süre devam da edebilir. Kalıp Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın bir eserinde, genel bir gözlem bildiren cümlede de geçer. Söz bir yanılgıyı akıl eksikliğine değil, o anki bir körlüğe bağlar. Bu yanılgının sonucu küçük bir kayıp da olabilir, büyük bir felaket de.
Örnek Cümleler
- Dolandırıcının tatlı sözlerine kanan yaşlı adamın basireti bağlanmış, bütün birikimini verdi.
- Seçim öncesinde bütün uyarıları duymazdan gelen parti yönetiminin basireti bağlanmıştı.
- Sınavda en kolay soruyu yanlış okudum; o an basiretim bağlanmış, hâlâ inanamıyorum.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bazen en mahir canilerin bile böyle mühim nisyanlarda bulunacak kadar basiretleri bağlanır cümlesi, en usta suçluların bile önemli şeyleri unutacak kadar yanılabildiğini anlatır. Nisyan unutmak demektir. Deneyim, basiretin bağlanmasını her zaman önleyemez.
Bağlanmak, bir şeyin bağlanıp işlemez hâle gelmesini anlatır. Söz basireti sanki bir düğümle tutulmuş, kıpırdayamaz bir güç olarak düşünür. Kişinin anlayışı yerindedir ama o an işlemez, apaçık olan gözden kaçar.
Kişi geçmişe bakıp yaptığı açık bir yanlışı kendisi de anlayamaz: o gün basiretim bağlanmış, bu kadar açık bir tuzağı göremedim. Söz böylece bir pişmanlığı ve bir şaşkınlığı birlikte dile getirir.