Atasözü

Baskısız Yongayı Yel Alır; Sahipsiz Tarlayı Sel Alır Ne Demek?

Anlamı

kontrol altında bulundurulmayan veya gereği gibi korunmayan gençler kötü yollara sürüklenebilirler.

Detaylı Açıklama

Bu atasözü, başıboş bırakılan, kendisine sahip çıkılmayan gençlerin kötü yollara düşebileceğini söyler. Yonga, ağaç yontulurken ya da kesilirken kopan küçük parçadır. Üstünde bir ağırlık olmayan yongayı hafif bir rüzgâr bile savurur. Sahipsiz tarla ise sel geldiğinde korunmaz; seti, arkı yapılmamıştır ve toprağı akıp gider. Atasözü iki görüntüyü yan yana koyar: biri hafifliği, öteki sahipsizliği anlatır. Yonga gencin kolay etkilenmesini, tarla ise ona sahip çıkılmamasını düşündürür. İki durumda da kayıp dışarıdan gelen bir güçle olur. Yel ansızın gelir, sel ise sürükleyip götürür. Sahip çıkmak burada gençle ilgilenmek, onu yalnız bırakmamaktır. Atasözü bir köy ortamının görüntülerini kullanarak bir terbiye düşüncesini dile getirir. Atasözünde kötülük gencin kendisinden değil, onu çevreleyen güçlerden gelir.

Örnek Cümleler

  1. Büyük şehirde tek başına kalan on yedi yaşındaki çırak için ustası kaygılıydı: baskısız yongayı yel alır.
  2. Babası gurbete gidince sokağa düşen kardeşleri görenler, baskısız yongayı yel alır; sahipsiz tarlayı sel alır diye üzüldü.
  3. Mahallenin başıboş gençleri kumarhaneye dadanmıştı; baskısız yongayı yel alır; sahipsiz tarlayı sel alır.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Anlamları aynıdır; ikisi de korunmayan gençlerin yolunu şaşırabileceğini söyler. Tahtalı söyleyişte tek bir nesne iki tehlikeyle karşılaşır. Bu söyleyişte ise yongayı yel, tarlayı sel alır; her tehlikenin kendi kurbanı vardır.

Söyleyen, çocuğunu kendi hâline bırakan ana babayı uyarır. Genç, yakından ilgilenilmezse çevresindeki kötü etkilere açık kalır. Söz bir kaygıyı ve bir sorumluluk hatırlatmasını birlikte taşır; iş işten geçmeden önlem alınmasını ister.

Yel gencin önüne çıkan küçük ama sürükleyici etkileri, kötü arkadaşları ve hevesleri anlatabilir. Sel ise daha büyük bir yıkımı, bir suç ya da bir bağımlılık gibi tehlikeleri düşündürür. İkisi de korumasız olanı alıp götürür.