Anlamı
kontrol altında bulundurulmayan veya gereği gibi korunmayan gençler kötü yollara sürüklenebilirler.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, denetim altında tutulmayan ya da gereği gibi korunmayan gençlerin kötü yollara sürüklenebileceğini anlatır. Baskısız tahta, üstüne bir ağırlık konmamış, bir yere tutturulmamış tahtadır. Böyle bir tahtayı rüzgâr alıp götürür; rüzgâr götürmezse sel sürükler. İki tehlike arka arkaya sayılır; biri geçse bile öteki bekler. Tahta burada genci, baskı ise ailenin ya da büyüklerin denetimini temsil eder. Yel ve sel, gencin önüne çıkabilecek kötü arkadaşları, kötü alışkanlıkları ve tehlikeli hevesleri anlatabilir. Tahtanın hafifliği gencin çevresine kolayca kapılabilmesini düşündürür. Atasözü bir yandan bir gözlem, bir yandan da gençlere bakan büyüklere bir hatırlatmadır. Koruma burada gencin yanında durmayı, ona yol göstermeyi ve onu gözetmeyi kapsar. Kötü yol bir suç, bir bağımlılık ya da bir savrulma olabilir.
Örnek Cümleler
- Başıboş bırakılan komşu oğlu sonbaharda karakola düştü; baskısız tahtayı yel alır, yel almazsa sel alır.
- Liseyi bırakıp kötü arkadaşlara karışan yeğeni için dayısı, baskısız tahtayı yel alır, yel almazsa sel alır diye iç çekti.
- Yatılı okuldaki kızlarını her hafta ziyaret eden ana baba, baskısız tahtayı yel alır, yel almazsa sel alır diyordu.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
İki atasözü aynı anlamı taşır: denetlenmeyen gençler kötü yola düşebilir. Bu sözde tek bir nesne, tahta, önce yele sonra sele karşı korumasız kalır. Ötekinde ise yonga ile tarla ayrı ayrı anılır ve sahipsizlik de işin içine girer.
Bir büyük, bir ana baba ya da bir öğretmen bu sözü bir gencin kendi hâline bırakılmasına karşı çıkarken söyleyebilir. Bir komşu da başkasının çocuğu için duyduğu kaygıyı bu sözle dile getirebilir.
Bir genç kötü arkadaşlara karışmış, okulu bırakmış ya da borca girmişse söz geriye dönük söylenir. Söyleyen gencin zamanında gözetilmediğini, bu yüzden yolunu şaşırdığını anlatır. Söz bir pişmanlığı ya da bir sitemi taşıyabilir.