Anlamı
saygın kişilere ve büyüklere ayrılan yere oturmak:
'Adamakıllı bol entarisinin eteklerini savurta savurta geldi, başköşeye kuruldu.' -A. İlhan.
Detaylı Açıklama
Başköşeye kurulmak, saygın kişilere ve büyüklere ayrılan yere oturmaktır. Başköşe, saygın kişilere ve büyüklere ayrılan yerdir. Bu yer bir odanın ya da bir sofranın en onurlu yeri sayılır. Oturan kişi yaşı, makamı ya da ünü nedeniyle bu yeri hak eden biri olabilir. Söz bir düğünde, bir bayram ziyaretinde, bir köy odasında ya da bir toplantıda geçebilir. Kalıp oturmanın yerini ve kişinin o ortamdaki konumunu birlikte gösterir. Attilâ İlhan'ın bir romanında kalıp, bir kişinin gelip yerleşmesini anlatan bir cümlede geçer. Başköşeye oturtmak ise bir konuğu bu yere buyur etmek, ona saygı göstermektir. Yer bir minder, bir sedir, bir koltuk ya da masanın baş tarafı olabilir.
Örnek Cümleler
- Bayram sabahı dedem başköşeye kuruldu, torunlar sırayla gelip elini öptü.
- Köy odasına giren muhtar, selam verip başköşeye kuruldu ve çayını istedi.
- Düğüne davetsiz gelen uzak akraba, hiç çekinmeden başköşeye kurulup yemeğe başladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Adamakıllı bol entarisinin eteklerini savurta savurta geldi, başköşeye kuruldu cümlesi, kişinin gösterişli bir yürüyüşle gelip en onurlu yere yerleştiğini anlatır. Bol entari ve savrulan etekler, kişinin kendine güvenini ve biraz da gösterişini sezdirir.
Taşıyabilir. Kişi bu yere layık görülmediği hâlde oturmuşsa söz onun kendini büyük gördüğünü ima eder. Ama layık biri için söylendiğinde söz yalnızca bir yerleşmeyi anlatır. Ton bağlamdan anlaşılır.
Oturmak yalnız yeri bildirir. Kurulmak ise kişinin oraya rahatça, yayılarak yerleştiğini de anlatır. Bu yüzden kalıp kişinin tavrını da sezdirir; oturan kısa bir süre için değil, uzunca kalmak için yerleşmiştir.