Anlamı
kendini bir şey sanarak bir yere yayılıp oturmak.
Detaylı Açıklama
Beşlik simit gibi kurulmak, kendini bir şey sanarak bir yere yayılıp oturmaktır. Kalıpta iki öğe birlikte bulunur: oturuşun geniş olması ve kişinin kendini önemli görmesi. Kişi koltuğa ya da minderin ortasına yerleşir, kollarını ve bacaklarını açar. Çevresindekilere yer bırakmayı ya da onları hesaba katmayı düşünmez. Oturuşu, sanki orası ona aitmiş gibi rahat ve kendinden emindir. Söz bir misafir, yeni bir yönetici ya da bir toplantıya katılan biri için kullanılabilir. Konuşan bu tavrı yadırgar ve alaycı bir dille anlatır. Kurulmak fiili, yerleşip bir yeri sahiplenmeyi anlatır. Kalıp yalnız yayılmayı değil, bu yayılışın ardındaki kibri de gösterir. Kişinin gerçekte önemli olup olmadığı söz için fark etmez; önemli olan kendini öyle sanmasıdır.
Örnek Cümleler
- Müdür yardımcılığına atanan adam, ilk gün patronun koltuğuna beşlik simit gibi kuruldu.
- Davetsiz gelen akraba, salonun en iyi kanepesine beşlik simit gibi kurulup çay istedi.
- Kaymakamın yeğeni, kahvenin ortasındaki masaya beşlik simit gibi kurulup garsona emir yağdırıyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Simit halka biçimindedir ve tepside geniş bir yer kaplar. Kalıp simidin bu biçimini kişinin oturuşuna taşır. Benzetme, oturan kişinin de böyle yayvan ve kalın bir halka gibi yerleştiğini, çevresine taştığını gösterir.
Başköşeye kurulmak, saygın kişilere ve büyüklere ayrılan yere oturmaktır; söz oturulan yerin değerine bakar. Beşlik simit gibi kurulmak ise oturuşun biçimine ve kişinin kendini beğenmesine bakar. Biri yeri, öteki tavrı anlatır.
Söylenmez. Kalıp kendini bir şey sanan kişinin tavrını küçümser. Rahat oturan birini anlatırken bile bu rahatlığın yersiz, abartılı olduğu ima edilir. Söyleyen, bu kişinin kendine biçtiği değeri paylaşmadığını belli eder.