Anlamı
pek çok olmak, pek çoğalmak.
Detaylı Açıklama
Baştan aşmak, pek çok olmak, pek çoğalmaktır. Çoğalan şey bir iş, bir borç, bir dert, bir sorun ya da bir istek olabilir. Çokluk öyle bir düzeye varır ki sayılamaz ya da yetişilemez olur. Söz bir yakınma, bir şaşkınlık ya da bir yorgunluk taşıyabilir. Kişi bu çokluk karşısında ne yapacağını bilemez hâle gelebilir. Çoğalma bir anda olabileceği gibi yavaş yavaş birikerek de olabilir. Söz ev hayatında, iş yerinde ya da bir kurumun durumunu anlatırken kullanılabilir. Kalıp bir durumu olduğu kadar bir olayın gelişimini de anlatabilir: kış gelince borçlar baştan aştı. Konuşan bu sözle durumun ne kadar ağırlaştığını anlatmak ister. Bir sayım yerine abartılı bir ifadeyle çokluk gösterilir. Çokluk yalnız sayıyla değil, ağırlıkla da hissedilir.
Örnek Cümleler
- Taşınmadan önceki hafta işler baştan aştı, kutuları toplamaya zaman bulamadık.
- Fabrika kapanınca ailenin borçları baştan aştı, evi satmak zorunda kaldılar.
- Yeni açılan lokantada siparişler baştan aşınca aşçı iki yardımcı daha istedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Aşmak bir sınırı, bir yüksekliği geçmek demektir. Söz çoğalan şeylerin sanki bir insan boyunu geçecek kadar yığıldığını düşündürür. Böylece çokluk bir yükseklik olarak anlatılır ve altında kalan kişinin sıkıntısı da duyulur.
Kalıbın öznesi çoğalan iş, borç ya da dert gibi bir şeydir, insan değildir. Adam baştan aştı demek yerine işleri baştan aştı, dertleri baştan aştı denir. Konuşanın kendisi iyelik ekiyle anılır: borçlarımız, dertleri, siparişleriniz.
Kişi bir daveti geri çevirirken ya da bir işi ertelerken bu sözle kendini açıklayabilir: kusura bakma, bu hafta işler baştan aştı. Söz karşıdakinden anlayış bekler ve bir yoğunluğu mazeret olarak sunar.