Deyim

Baştan Çıkarmak Ne Demek?

Anlamı

1) kötü yola sürüklemek, doğru yoldan saptırmak:
'Perihan adında bir bayan, bizim güveyi dans arasında ayartıp baştan çıkarmış.' -M. Ş. Esendal. 2) karşı cinsi bir ilişkiye ikna etmek.

Detaylı Açıklama

Baştan çıkarmak iki anlamda kullanılır. Birincisi birini kötü yola sürüklemek, doğru yoldan saptırmaktır. Saptıran bir arkadaş, bir çete, bir kötü alışkanlık ya da bir hırs olabilir. Saptırılan kişi kumara, içkiye, hırsızlığa ya da tembelliğe yönelebilir. İkinci anlam karşı cinsi bir ilişkiye ikna etmektir. Esendal'ın bir eserinde kalıp, bir dans sırasında gerçekleşen ayartmayı anlatan bir cümlede geçer. Söz iki anlamda da bir kınama taşıyabilir; bir kişinin bir başkasını yolundan ettiğini söyler. Saptırma bir anda olabileceği gibi uzun bir sürece yayılabilir. Kalıp nesne alır; baştan çıkarılan kişi belirtme ekiyle anılır: gençleri baştan çıkardı. Saptıranın amacı bir çıkar, bir eğlence ya da bir intikam olabilir.

Örnek Cümleler

  1. Mahalledeki kumarbazlar, harçlığını biriktiren çalışkan liseliyi birkaç ay içinde baştan çıkardı.
  2. Kolay para hırsı, dürüst muhasebeciyi baştan çıkardı ve kasadan para almaya başladı.
  3. Romandaki kurnaz adam, genç kadını baştan çıkarıp onunla gizli bir ilişki yaşadı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Perihan adında bir bayan, bizim güveyi dans arasında ayartıp baştan çıkarmış cümlesi, ailenin damadının dans sırasında ayartıldığını anlatır. Ayartmak ve baştan çıkarmak yan yana gelerek anlamı güçlendirir. Fiildeki -mış eki olayın başkasından duyulduğunu gösterir.

Baştan çıkarmak eylemi yapanı anlatır: bir kişi ya da bir etken, başkasını yolundan eder. Baştan çıkmak ise yolundan çıkanın kendi durumunu anlatır; ahlakı bozulan, uygunsuz işlere yönelen kişi özne olur.

Bu anlamda bir kişi, karşı cinsten birini kendisiyle bir ilişkiye girmeye ikna eder. Söz bir çekiciliği ve bir ayartmayı anlatır. Anlatıda bu durum bir aldatmanın ya da bir aşk hikâyesinin parçası olabilir.