Anlamı
küçük abdestini tutamaz olmak.
Detaylı Açıklama
Beli açılmak, küçük abdestini tutamaz olmaktır. Küçük abdest, idrar için kullanılan eski ve kibar bir söyleyiştir. Kişi idrarını istediği ana kadar bekletemez; tuvalete yetişemeden kaçırabilir. Durumu yaşayan kişi iyelik ekiyle anılır: dedemin beli açıldı. Yaşlılık, bir hastalık, bir ameliyat ya da zor bir doğum böyle bir sonuç doğurabilir. Durum kalıcı olabileceği gibi tedaviyle ya da zamanla düzelebilir de. Kişi bu yüzden uzun yolculuklardan, kalabalık toplantılardan ya da tuvaleti uzak yerlerden çekinebilir. Aile içinde, bir hasta bakımında ya da bir doktor muayenesinde bu sıkıntı konuşulabilir. Söz bir beden sıkıntısını dolaysız bir halk söyleyişiyle anlatır. Büyük abdesti tutamamak ise bu kalıbın konusu değildir.
Örnek Cümleler
- Seksenini geçen dedemin beli açılınca geceleri yatağına muşamba sermeye başladık.
- Prostat ameliyatından sonra beli açılan hasta, birkaç ay yanında yedek çamaşır taşıdı.
- Üçüncü doğumundan sonra beli açılan annem, fizyoterapistin önerdiği egzersizlerle birkaç ayda toparlandı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Söylenmez. Tutamaz olmak, bir kez olup biten bir kazayı değil, yerleşmiş bir durumu anlatır. Heyecandan ya da uzun bir bekleyişten sonra bir kez altını ıslatan çocuk için bu kalıp uygun düşmez; kişinin bedeni idrarı tutma gücünü bir süreliğine ya da kalıcı olarak yitirmiştir.
Açılmak, kapalı ya da sıkı tutulan bir şeyin gevşemesini, salıverilmesini düşündürür. Kalıp idrarı tutan gücün gevşemesini bu fiille anlatır. Kişi istese de kendini tutamaz; bedenin kontrolü onun elinden çıkmıştır.
Anlatabilir: ameliyattan beri belim açıldı, uzun yola çıkamıyorum. Böyle söylendiğinde kişi utandırıcı bulabileceği bir sıkıntıyı kısa ve anlaşılır bir sözle dile getirir. Dinleyen de ayrıntıya girmeden durumu kavrar.