Anlamı
'düzen bu biçimde devam ettiği sürece' anlamında kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Ben hancı, sen yolcu oldukça, düzen bu biçimde devam ettiği sürece anlamında kullanılan bir sözdür. Konuşan kendini hancıya, karşısındakini yolcuya benzetir ve aralarındaki alışılmış ilişkiyi anar. Söz o ilişki sürdükçe olacak bir şeye işaret eder. İlişki bir alışveriş, bir komşuluk, bir iş bağlantısı ya da bir rekabet olabilir. Bir esnaf müşterisine, bir ev sahibi kiracısına ya da iki rakip birbirine bu sözü söyleyebilir. Söz bir güvence taşıyabilir: bu düzen sürdükçe sana kapım açık. Bir sitem ya da bir meydan okuma da taşıyabilir: bu düzen sürdükçe aramızdaki hesap bitmez. Konuşanın hancı rolünü üstlenmesi, düzeni sürdüren tarafın kendisi olduğunu düşündürebilir. Söz, iki tarafı eşit değil, birbirinden farklı rollerde gösterir.
Örnek Cümleler
- Ben hancı, sen yolcu oldukça bu dükkânda veresiye defterin açık kalır, komşu.
- Muhtar, her toplantıda ona kafa tutan Rıza'ya güldü: ben hancı, sen yolcu oldukça aramızdaki çekişme bitmez.
- Her yaz gelen öğretmene pansiyoncu, ben hancı, sen yolcu oldukça odan hazır, diye yazdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Han, yolcuların konakladığı yapıdır; hancı onu işleten, yolcu ise bir gece kalıp giden kişidir. İkisi arasındaki ilişki her konaklamada yeniden kurulur ve roller değişmez. Söz bu tekrarlanan düzeni iki insan arasındaki herhangi bir ilişkiye taşır.
Söz bir koşul gibi cümlenin başında durur ve ardından bir sonuç gelir: ben hancı, sen yolcu oldukça veresiye defterin açık. Oldukça, olmak fiilinin -dukça ekini almış biçimidir ve bir durum sürdüğü müddetçe anlamını verir. Sonuç bölümü, bu düzenin neyi getirdiğini söyler.
Söz yalnızca düzen sürdükçe geçerlidir. Hancı hanı kapatırsa ya da yolcu başka bir yoldan gitmeye başlarsa, sözün bağladığı sonuç da ortadan kalkar. Bu yüzden kalıp bir güvenceyi ya da bir tehdidi bir koşula bağlar.