Deyim

Bir Arpa Boyu (gitmek, Yol Almak) Ne Demek?

Anlamı

çok az (gitmek veya yol almak):
'Süfli gayeler, kütleleri ya oldukları yere mıhlayan ve bir arpa boyu ileri götürmeyen sefil isteklerdir.' -S. Ayverdi.

Detaylı Açıklama

Bir arpa boyu, çok az anlamındadır ve gitmek ya da yol almak fiilleriyle kullanılır. Söz bir ilerlemenin ne kadar küçük olduğunu gözle görülür bir ölçüyle anlatır. Kalıp olumsuz cümlelerde de kurulur: bir arpa boyu yol alamadık. Söz bir yolculuğu da, bir işi de, bir topluluğun ilerleyişini de anlatabilir. Ayverdi'nin bir eserinde kalıp, insanları oldukları yerde tutan istekleri anlatan bir cümlede geçer. Ölçü gerçek bir uzunluk değil, abartılı bir küçüklüktür. Söz bir yakınmayı, bir sabırsızlığı ya da bir hayal kırıklığını taşıyabilir. Kalabalık bir yolda, uzun bir görüşmede ya da zor bir yürüyüşte akla gelebilir. Konuşan, harcanan çabaya karşılık alınan yolun ne kadar az olduğunu bu sözle gösterir.

Örnek Cümleler

  1. Kar yüzünden otoyol kapanınca araçlar iki saatte ancak bir arpa boyu yol alabildi.
  2. Aylardır süren görüşmelerde taraflar bir arpa boyu yol alamadı, anlaşma yine ertelendi.
  3. Yaşlı adam bastonuna dayanıp yürümeye çalıştı, ama kapıya doğru ancak bir arpa boyu gidebildi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Bir arpa tanesi göz önünde duran en küçük şeylerden biridir; onun boyu neredeyse hiç sayılmaz. Söz bir ilerlemeyi bu taneyle ölçerek ne kadar az olduğunu gözün önüne getirir. Abartı, yol alınamadığını daha çarpıcı kılar.

Süfli gayeler, kütleleri ya oldukları yere mıhlayan ve bir arpa boyu ileri götürmeyen sefil isteklerdir cümlesi, kalıbın ileri götürmek fiiliyle de kurulabildiğini gösterir. Burada yol alamayan tek bir kişi değil, kalabalıklardır.

Yerinde saymak, mecaz anlamıyla ilerleyememeyi anlatır. Bir arpa boyu gitmek ise çok az da olsa bir ilerleme bildirir; ama bu ilerleme sayılmayacak kadar küçüktür. Olumsuz kurulduğunda iki söz birbirine yaklaşır.