Anlamı
1) yürür gibi yaparak hep aynı yerde, sürekli olarak ayağın birini kaldırıp birini basmak; 2) mec. ilerleyememek, gelişememek, değişememek:
'Bu yerinde sayan kafamıza ne ad takmalı?' -F. R. Atay.
Detaylı Açıklama
Yerinde saymak iki anlamda kullanılır. Birincisi somuttur; yürür gibi yaparak aynı yerde ayakları sırayla kaldırıp basmaktır. Bu hareket beden eğitiminde ve askerlikte bir komut olarak geçer. İkincisi ise mecazidir ve ilerleyememek, gelişememek anlamına gelir. Falih Rıfkı Atay'ın yerinde sayan kafaya ne ad takmalı diye soran cümlesi bu ikinci anlamı gösterir. İki anlamı birleştiren şey, hareket varken yol alınmamasıdır; çaba harcanır ama sonuç değişmez. Kalıp bu yüzden boşa emek düşüncesini de taşır. Mecazi kullanımda söz eleştirel bir ton alır; durum uzun süre değişmemiştir. Eğitim, ekonomi ve kişisel gelişim bağlamlarında sıkça geçer. Kalıp gündelik konuşmada yaygındır. Söz, çaba harcanmasına rağmen ilerlenmemesini anlatır.
Yerinde Saymak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Beden dersinde önce yerinde saymayı, sonra düzgün adımlarla yürümeyi öğrettiler.
- Yıllardır aynı sorunları konuşuyoruz, gördüğünüz gibi hep yerinde sayıp duruyoruz.
- Yerinde saymak yerine küçük de olsa bir adım atmaları gerekiyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İki anlamı vardır. Birincisi yürür gibi yaparak aynı yerde ayakları sırayla kaldırıp basmaktır. İkincisi ise mecazidir ve ilerleyememek, gelişememek anlamına gelir. Somut anlam beden eğitiminde bir komut olarak geçer.
Hareket varken yol alınmamasıdır; çaba harcanır ama sonuç değişmez. Kalıp bu yüzden boşa emek düşüncesini de taşır. Kalıp bu yüzden boşa emek düşüncesini de taşır. Çaba görünür ama sonuç değişmez.
Eleştirel bir ton alır; durum uzun süre değişmemiştir. Eğitim, ekonomi ve kişisel gelişim bağlamlarında sıkça geçer ve bir durgunluğu bildirir. Kalıp bir durgunluğu bildirir. Kalıp uzun süren durgunlukları anlatmak için seçilir.