Deyim

Bir Fende Kazık Kakmak (çakmak) Ne Demek?

Anlamı

bir bilgi veya bilim dalında saplanmış kalmak:
'Bir fende kazık kakmaktansa hepsinden birer parça malumat kapma fikrinde idi.' -H. R. Gürpınar.

Detaylı Açıklama

Bir fende kazık kakmak, bir bilgi ya da bilim dalında saplanmış kalmaktır. Kalıbın kazık çakmak biçimi de vardır. Fen burada bir bilgi alanı, bir bilim dalı anlamındadır. Kazık yere çakılınca yerinden oynamaz; kalıp kişinin bir dala aynı biçimde çakılıp kaldığını anlatır. Kişi yıllarını tek bir alana verir ve başka alanlara açılmaz. Bilgisi o dalda derinleşir, ama öteki dallara uzanmaz. Gürpınar'ın bir eserinde kalıp, bilgiye nasıl yaklaşılacağını anlatan bir cümlede geçer. Kalıp bir akademisyeni, bir uzmanı ya da bir ustayı anlatırken kullanılabilir. Kalıp geçmiş zamanla da, -mış ekiyle de kurulabilir: o bu dalda kazık kakmış. Söz bir seçimi anlatır; o seçimin doğru ya da yanlış olduğunu kendisi söylemez.

Örnek Cümleler

  1. Otuz yıldır yalnız eski sikkeler üzerine çalışan hoca bir fende kazık kakmıştı, başka bir konuyu dinlemiyordu bile.
  2. Genç doktor tek bir hastalığın araştırmasına gömülüp bir fende kazık çakınca meslektaşları onu yalnız o konuda aramaya başladı.
  3. Bir fende kazık kakmak istemeyen öğrenci, her dönem başka bir bölümden ders seçiyordu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Bir fende kazık kakmaktansa hepsinden birer parça malumat kapma fikrinde idi cümlesi, kalıbın karşıtını da gösterir: kişi tek bir dala saplanmak yerine her daldan biraz bilgi almayı yeğler. Cümle iki tutumu yan yana koyar ve kişinin hangisini seçtiğini söyler.

Yakındır, ama aynı değildir. Uzmanlaşmak bir alanda derinleşmeyi olumlu bir yönden anlatır. Bir fende kazık kakmak ise saplanmış kalmayı anlatır; kişinin başka alanlara bakmadığını da düşündürebilir. Konuşanın tavrı, bu ikisinden hangisini kastettiğini gösterir.

Olabilir. Saplanmak sözcüğü bu durumu bir darlık olarak gösterir. Ama konuşan, bir alana ömrünü vermiş birinin bağlılığını da bu sözle, hafif bir takılmayla anabilir. Yıllarını tek dala veren kişi kendi için de söyleyebilir: ben bu dalda kazık kaktım.