Anlamı
1) şaşırmak; 2) hüzünlenmek.
Detaylı Açıklama
Bir hoş olmak iki anlamda kullanılır. Birincisi şaşırmaktır; ikincisi hüzünlenmektir. Kalıbın öznesi duyguyu yaşayan kişidir: haberi duyunca bir hoş oldum. Birinci anlamda kişi beklemediği bir söz, bir davranış ya da bir haberle karşılaşır ve ne diyeceğini bilemez. Şaşkınlık kişinin yüzünde bir duraksama, bir susuş olarak görülebilir. İkinci anlamda bir anı, bir ayrılık ya da bir kayıp kişinin içine bir hüzün düşürür. Hüzün kişiyi bir süre susturabilir, onu düşüncelere daldırabilir. Duyulan bir olay aktarılırken kalıp -mış ekiyle kurulur: adam bir hoş olmuş. Söz gündelik konuşmada, kişinin o anki duygusunu anlatmak için kullanılabilir; duygunun sebebi cümlede ayrıca söylenir. Kalıp bir yakınmadan çok bir duygu bildirimidir.
Örnek Cümleler
- Yıllardır görmediği okul arkadaşının kapıda belirdiğini görünce bir hoş oldu, ne diyeceğini bilemedi.
- Babasının eski ceketini dolapta bulunca bir hoş oldu, bir süre elinde tutup bekledi.
- Komşunun beni hiç tanımıyormuş gibi selam vermeden geçmesine bir hoş oldum.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yaşanabilir. Beklenmedik bir ayrılık haberi kişiyi hem şaşırtır hem hüzünlendirir; kalıp o zaman iki anlamı birden taşır. Hangisinin öne çıktığı olayın niteliğinden ve konuşanın sözlerinden anlaşılır. Kalıp iki duyguyu birbirinden ayırmak zorunda değildir.
Söylenebilir. Ummadığı bir armağan ya da bir övgü karşısında da kişi bir hoş olabilir. İkinci anlam olan hüzünlenme ise kalıbın taşıdığı duygunun hoş olmak zorunda olmadığını gösterir.
Kurulur. Kalıp kişinin kendi hâlini anlattığı gibi, bir başkasının hâlini de aktarabilir: annem haberi duyunca bir hoş oldu. Konuşan, gördüğü bir şaşkınlığı ya da hüznü bu sözle anlatır.