Deyim

Bir Hoşluğu Olmak Ne Demek?

Anlamı

garip veya tuhaf bir durumda olmak:
'Bir hoşluğu var üstünde bugün / Dursun Ağa'nın / Biraz başı ağrıyor / Biraz dişi ağrıyor' -O. Rifat.

Detaylı Açıklama

Bir hoşluğu olmak, garip ya da tuhaf bir durumda olmaktır. Kalıp bir kişinin ya da bir şeyin olağan hâlinden farklı göründüğünü anlatır. Kalıpta iyelik eki tuhaflığı taşıyan kişiyi ya da şeyi gösterir: bu adamın bir hoşluğu var. Tuhaflığın sebebi kalıpta söylenmez. Kişi kendi hâlini de anlatabilir: bugün bende bir hoşluk var; bir değişikliği dışarıdan biri de sezebilir. Rifat'ın bir şiirinde kalıp, Dursun Ağa adlı bir kişinin o günkü hâlini anlatan dizelerde geçer. Kalıp bir kişi için olduğu kadar bir gün, bir ev ya da bir hava için de kurulabilir. Söz bir merakı, bir kaygıyı ya da hafif bir alayı taşıyabilir. Kalıp şimdiki durumu anlatır: bugün onun bir hoşluğu var. Konuşan tuhaflığın ne olduğunu adlandıramayabilir.

Örnek Cümleler

  1. Her sabah şarkı söyleyerek dükkânı açan berberin bugün bir hoşluğu vardı, kimseyle konuşmuyordu.
  2. Her öğlen bahçede gezinen dedemin bugün bir hoşluğu vardı; ateşi yoktu ama yemeğe el sürmedi.
  3. Toplantıdan dönen müdürün bir hoşluğu vardı; iyi mi kötü mü bir haber vereceğini kestiremedik.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Bir hoşluğu var üstünde bugün, Dursun Ağa'nın, biraz başı ağrıyor, biraz dişi ağrıyor dizeleri, bir kişinin o günkü tuhaf hâlini anlatır. Dizeler bu hâlin belirtilerini sayar: biraz baş ağrısı, biraz diş ağrısı. Tuhaflık burada küçük bedensel rahatsızlıklarla somutlaşır.

Hayır. Hoşluk burada bir tuhaflık, bir alışılmadık hâl anlamındadır. Kalıp bir bütün olarak garip bir durumu anlatır; sözcüğün gündelik anlamından ayrı düşünülmelidir. Gündelik kullanımda hoşluk bir güzellik ya da tatlılık anlatabilir; kalıpta ise bu anlam kenara çekilir.

Kalıp bunu söylemez. Tuhaflık bir hastalığın, bir üzüntünün belirtisi olabileceği gibi, iyi bir haberi saklayan birinin hâli de olabilir. Söz yalnız bir değişikliğin sezildiğini anlatır; ne olduğunu zaman gösterir.