Anlamı
bir toplumda korkak kişi, kaygılı, heyecanlı sözleriyle kargaşa çıkarır.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, bir toplulukta korkak bir kişinin kaygılı, heyecanlı sözleriyle kargaşa çıkardığını anlatır. Atasözüne göre kargaşayı doğuran, korkunun sözlerle başkalarına yayılmasıdır. Korkak kişinin kaygılı sözleri çevresindekilerin de yüreğini oynatabilir. Söz korkunun bulaşıcı olabileceğini düşündürür: bir kişinin heyecanı ötekilere de geçer. Kargaşa bir panik, bir dağılma ya da bir çekişme biçiminde ortaya çıkabilir. Topluluk bir köy, bir iş yeri, bir takım ya da bir yolculuk ekibi olabilir. Söz bir fırtınada, bir yangında ya da sıkışık bir anda kurulabilir. Atasözü korkak kişinin niyetini söylemez; sözlerinin çevresinde yarattığı etkiyi anlatır. Bozmak fiili burada bir düzenin dağılmasını, birliğin çözülmesini anlatır. Söz, panik anında sakin kalmanın değerini de dolaylı yoldan düşündürür.
Örnek Cümleler
- Fırtınada teknedeki genç "batıyoruz" diye bağırınca bütün yolcular ayağa fırladı; bir korkak bir orduyu bozar.
- Deprem tatbikatında bir öğrenci "bina gerçekten çöküyor" diye çığlık atınca sıradaki herkes kapıya koştu; bir korkak bir orduyu bozar.
- Şirket kapanacak diye her masada kaygısını anlatan muhasebeci, bir haftada bütün ofisi tedirgin etti; bir korkak bir orduyu bozar.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Ordu, düzen içinde birlikte davranan büyük bir topluluğun en belirgin örneğidir. Atasözü bu görüntüyle her türlü topluluğu anlatır: bir köyü, bir ekibi ya da bir aileyi. Bir ve ordu sözcükleri yan yana gelince tek bir kişinin etkisi kalabalığın büyüklüğüyle tartılmış olur.
İkisinde de tek bir kişi bütün bir topluluğu sarsar. Bir baş soğan bir kazanı kokutur bunu kötü bir kişi, kötü bir davranış ya da kötü bir söz için genel olarak söyler. Bir korkak bir orduyu bozar ise zararı korkunun yaydığı kaygıya bağlar.
Atasözü bunu söylemez. Kişi kaygısını yalnızca dile getiriyor olabilir; ama heyecanlı sözleri çevresine yayılır ve kargaşayı doğurur. Atasözü kişinin amacını değil, sözlerinin topluluk üzerindeki sonucunu öne çıkarır.