Deyim

Bir Şey (şeyler) Olmak Ne Demek?

Anlamı

1) huyu, durumu, tutumu değişmek, yeni huylar edinmek: Son zamanlarda ona bir şeyler oldu. 2) bayılır gibi olmak, birden fenalık gelmek: Bana bir şeyler oluyor, dedi ve bayıldı. 3) ölmek: Bana bir şey olursa çocuklar size emanet.

Detaylı Açıklama

Bir şey olmak üç anlamda kullanılır. Birincisi huyu, durumu, tutumu değişmek, yeni huylar edinmektir: son zamanlarda ona bir şeyler oldu. İkincisi bayılır gibi olmak, birden fenalık gelmektir. Üçüncüsü ölmektir. Kalıbın bir şeyler olmak biçimi de vardır. Kalıp yönelme ekli bir kişiyle kurulur: ona bir şey oldu. Söz bir kaygıyı, bir şaşkınlığı ya da bir korkuyu taşıyabilir. Kalıp gündelik konuşmada, belirsiz bir değişikliği ya da ani bir rahatsızlığı adlandırmak için kurulur. Bir şey sözü olanın ne olduğunu açıkça söylemez; söz bu belirsizlikle bir anlam yükü taşır. Konuşan değişikliği fark eder, ama adını koyamayabilir. Kalıp geçmiş zamanla olmuş bir değişikliği, koşul ekiyle de olası bir durumu anlatır.

Örnek Cümleler

  1. Üniversiteye başladıktan sonra kardeşime bir şeyler oldu; artık eskisi gibi konuşmuyor, hep kendi odasında oturuyor.
  2. Sıcakta otobüs beklerken yaşlı kadına bir şey oldu, yanındakiler onu hemen gölgeye oturttu.
  3. Ameliyata girmeden önce babam, kendisine bir şey olursa dükkânı ağabeyimin işletmesini istedi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cümlenin gerisine bakılır. Değişen bir tutum anlatılıyorsa birinci, ani bir rahatsızlık anlatılıyorsa ikinci anlam kastedilir. Olursa gibi bir koşul ve ardından bir emanet ya da bir vasiyet geliyorsa söz ölümü anlatıyor olabilir.

İki kalıp birkaç anlamda buluşur: ikisi de huyu değişmeyi ve ölmeyi anlatabilir. Bir hâl olmak ayrıca usanmayı, bıkıp bitkin düşmeyi ve kazaya uğramayı anlatır. Bir şey olmak ise birden fenalık gelmeyi, bayılır gibi olmayı anlatır.

Kalıp ölümü adıyla anmaz; bir şey sözüyle onu belirsiz bırakır. Konuşan ağır bir konuyu yumuşatmak ya da dinleyeni korkutmamak için bu yolu seçebilir: bana bir şey olursa çocuklar size emanet.