Anlamı
bir çatı altında dirlik düzenlik içinde yaşamak.
Detaylı Açıklama
Bir yakadan baş çıkarmak, bir çatı altında dirlik düzenlik içinde yaşamaktır. Kalıp birlikte yaşayan kişilerin, bir aile ya da bir ev halkının uyum içinde olduğunu anlatır. Söz bir karı kocanın, kardeşlerin ya da bir evi paylaşan arkadaşların yaşamını anlatabilir. Dirlik düzenlik, kavgasız, huzurlu bir yaşamı anlatır. Kalıp bir övgü taşıyabilir; konuşan bu uyumu takdir eder. Olumsuz biçimiyle de kurulur: o iki kardeş bir yakadan baş çıkaramaz. Söz bir aile ziyaretinde, bir düğünde ya da bir komşu sohbetinde geçebilir. Kalıp birlikte yaşayanların uyumunu anlatır; özne bir kişi olduğunda ötekiler ileli öbekle anılabilir: Ali ailesiyle bir yakadan baş çıkarıyor. Kalıp geçmiş zamanla uzun bir birlikteliği, geniş zamanla süren bir uyumu anlatır.
Örnek Cümleler
- Kırk yıldır aynı evde yaşayan dedemle ninem bir yakadan baş çıkarmış, bir kez bile kavga etmemişti.
- Babalarından kalan konakta üç kardeş, aileleriyle birlikte bir yakadan baş çıkarıyordu.
- Aynı daireyi paylaşan iki öğrenci, farklı huylarına rağmen bir yakadan baş çıkarmayı başardı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yaka, giysinin boynu çevreleyen kısmıdır. İki başın aynı yakadan çıkması, kişilerin birbirine çok yakın, sanki tek bir bedenmiş gibi yaşadığını düşündürür. Kalıp bu yakınlığı birlikte yaşamanın uyumuna taşır.
Bir çatı altında, aynı yapı ya da kurum içinde bulunmayı anlatır; uyumdan söz etmez. Bir yakadan baş çıkarmak ise o ortak evde dirlik düzenlik sürdürmektir. Biri yalnız birlikteliği, öteki birlikteliğin huzurunu bildirir.
Nerede birlik orada dirlik, duygu ve düşünce birliği olan toplulukların dirlik düzenlik içinde yaşadığını söyler. Bir yakadan baş çıkarmak ise bu dirliği bir evde, bir çatı altında yaşayanlar için anlatır. Atasözü bir sebebi, deyim bir durumu gösterir.