Anlamı
sıkıntı içinde yaşayan bir kişi para ve varlık yönünden güçlenmek:
'Fakat geçim durumunu az çok düzene sokmuş ve biti kanlanmışlar için rütbe ve şeref, paranın da üstündedir.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Biti kanlanmak, sıkıntı içinde yaşayan bir kişinin para ve varlık yönünden güçlenmesidir. Kalıp yoksulluktan çıkıp eli genişleyen birini anlatır. Değişim bir iş, bir miras, bir terfi ya da uzun bir çalışmanın sonucu olabilir. Güntekin'in bir cümlesi de kalıbın tanığı olarak anılır. Geçmiş zamanla kurulduğunda olmuş bir değişimi haber verir: son yıllarda biti kanlandı. Kalıbın dil bilgisi öznesi bittir, ama söz bitin sahibi olan kişiyi anlatır; kişi tamlayan olarak anılır: adamın biti kanlandı. Biti kanlanan kişi yeni bir ev alabilir, borçlarını kapatabilir, ailesine yardım edebilir. Kalıp bir kişinin geçmişini bilenlerin ağzında daha anlamlı durur; onlar eski yoksulluğu hatırlar. Söz bir kasabada, bir aile içinde ya da iş dünyasında birinin yükselişini anlatırken kurulabilir.
Örnek Cümleler
- Yıllarca kirada sürünen terzi, açtığı ikinci dükkânla biti kanlanınca köydeki ailesine ev yaptırdı.
- Yıllarca borçla geçinen yeğen, mirası alır almaz biti kanlanınca eski arkadaşlarını tanımaz oldu.
- Kışları zor geçinen balıkçı, sezon boyunca turistlere kayık çalıştırıp biti kanlanınca yeni bir tekne aldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Fakat geçim durumunu az çok düzene sokmuş ve biti kanlanmışlar için rütbe ve şeref, paranın da üstündedir cümlesi, parasal sıkıntısını aşmış kişilerin artık başka değerler peşine düştüğünü anlatır. Kalıp burada yoksulluktan kurtulmuş bir topluluğu niteler.
Bit, insan kanıyla beslenen bir asalaktır. Kalıp kişinin varlığa kavuşmasını, onun bitinin bile kanlandığını söyleyen alaycı bir abartıyla anlatır. Görüntü bir mecazdır; anlatılan, yalnızca kişinin para ve varlık yönünden rahatlamasıdır.
Taşıyabilir. Yeni zenginliğiyle böbürlenen, eski günlerini unutan biri için söylendiğinde söz bir alay olur. Ama bir kişinin uzun bir sıkıntıdan sonra rahata kavuşmasını anlatırken de kurulabilir; ton bağlama göre değişir.