Deyim

Bitmek Tükenmek Bilmemek Ne Demek?

Anlamı

bir türlü sonu gelmemek, eksilmemek:
'Kendisine ikram edilen kahveyi içerken her nefes alış verişinde göğsündeki taşın o bitmek tükenmek bilmez takırtıları duyuluyordu.' -İ. O. Anar.

Detaylı Açıklama

Bitmek tükenmek bilmemek, bir türlü sonu gelmemek, eksilmemektir. Kalıp bir şeyin sürdükçe sürdüğünü, azalmadığını anlatır. Süren şey bir iş, bir yol, bir dert, bir ses, bir kuyruk ya da bir konuşma olabilir. Konuşan bu süreklilikten bıkabilir de, ona hayran kalabilir de: bitmek tükenmek bilmeyen bir toplantı, bitmek tükenmek bilmeyen bir enerji. Kalıp sıfat-fiil biçimiyle bir adı niteleyebilir: bitmek tükenmek bilmez bir sabır. Yüklem olarak da kurulur: işler bitmek tükenmek bilmiyor. Anar'ın bir eserinde kalıp bir sesin sürüp gitmesini anlatır. Kalıp olumsuz biçimiyle kurulur; bitmek ve tükenmek fiilleri yan yana gelerek anlamı güçlendirir. Kalıbın öznesi süren şeyin kendisidir; kişi bu sürekliliğin karşısında kalandır.

Örnek Cümleler

  1. Bitmek tükenmek bilmeyen toplantı akşama kadar sürdü, kimse öğle yemeğine çıkamadı.
  2. Dedemin bitmek tükenmek bilmeyen savaş anılarını torunları artık ezbere biliyordu.
  3. Bayram öncesi bankanın önünde biriken kuyruk saatlerdir bitmek tükenmek bilmiyordu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Kendisine ikram edilen kahveyi içerken her nefes alış verişinde göğsündeki taşın o bitmek tükenmek bilmez takırtıları duyuluyordu cümlesi, bir kişinin her nefeste duyulan, hiç kesilmeyen bir sesini anlatır. Kalıp burada bir takırtının sürekliliğini vurgular.

Bitmez tükenmez bir sıfattır; sonu gelmeyen, uçsuz bucaksız şeyleri niteler. Bitmek tükenmek bilmemek ise bir fiil kalıbıdır ve sürüp giden bir durumu anlatır; o da sıfat-fiille bir ada bağlanabilir. Anlamları çok yakındır; ayrım kuruluştadır.

Bilmemek mecazdır: bitmek ve tükenmek sanki bir şeyin öğrenemediği, beceremediği bir iştir. Kalıp böylece sürekliliği bir inat gibi gösterir; iş ya da dert bitmeyi bir türlü bilmez.