Deyim

Bitmez (bitip) Tükenmez Ne Demek?

Anlamı

bitmeyen, sonu gelmeyen, uçsuz bucaksız:
'Kırk yıl bana bitmez tükenmez çok uzun bir süre gibi görünürdü.' -N. Cumalı.

Detaylı Açıklama

Bitmez tükenmez, bitmeyen, sonu gelmeyen, uçsuz bucaksız anlamındadır. Kalıbın bitip tükenmez biçimi de vardır. Kalıp bir adı niteler: bitmez tükenmez bir yol, bitmez tükenmez bir servet. Söz bir zamanın, bir yolun, bir serinin ya da bir varlığın büyüklüğünü anlatır. Uçsuz bucaksız anlamında bir ova, bir deniz ya da bir orman için kurulabilir. Konuşan kimi zaman bu süreklilikten bıkar, kimi zaman ona hayran kalır. Cumalı'nın bir cümlesi de bu kullanımı örnekler. Kalıp bir sabır, bir enerji ya da bir sevgi gibi soyut şeyleri de niteleyebilir. Söz bir anıda, bir yolculuk anlatısında ya da bir övgüde yer alabilir. Yüklem olarak da kurulabilir: yol bitmez tükenmezdi.

Örnek Cümleler

  1. Babasının ona bitmez tükenmez bir servet bıraktığını sanan genç, iki yılda hepsini harcadı.
  2. Yolcular bitmez tükenmez bozkırda üç gün boyunca tek bir köy görmediler.
  3. Annemin bitmez tükenmez sabrı, evdeki bütün kardeş kavgalarını tek tek yatıştırırdı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Kırk yıl bana bitmez tükenmez çok uzun bir süre gibi görünürdü cümlesi, konuşanın bir zamanlar kırk yılı hiç bitmeyecek kadar uzun sandığını anlatır. Görünürdü sözü, bu düşüncenin geçmişte kaldığını, şimdi değiştiğini sezdirir.

Anlatmaz. Kalıp bir şeyin konuşana bitmeyecek gibi göründüğünü anlatır. Bitmez tükenmez sanılan bir servet de tükenebilir, uçsuz bucaksız görünen bir ova da bir yerde biter. Söz gerçek bir sınırsızlığı değil, bir izlenimi dile getirir.

Bitmek tükenmek bilmemek bir fiil kalıbıdır; bir şeyin sürüp gittiğini, eksilmediğini anlatır. Bitmez tükenmez ise doğrudan bir sıfattır ve uçsuz bucaksızlık anlamını da taşır. İkisi aynı iki fiilden doğar.