Anlamı
hlk. 'afiyet olsun, yarasın, bereketli olsun' anlamında kullanılan bir iyi dilek sözü.
Detaylı Açıklama
Boğaz ola, yemek yiyen birine söylenen bir iyi dilek sözüdür; afiyet olsun, yarasın, bereketli olsun anlamına gelir. Kalıp halk ağzından gelir; sofra başında, yemek yiyenlere seslenirken duyulur. Sofraya yeni gelen biri yemek yiyenlere bu sözü söyler, ya da ev sahibi konuğuna yemeği uzatırken dileğini böyle dile getirir. Dilek üç şeyi birden içerir: yemeğin tatla yenmesini, bedene iyi gelmesini ve sofranın bereketli olmasını. Boğaz burada yemeğin geçtiği yeri, dolayısıyla yenen her lokmayı anlatır. Söz bir sofra adabının parçasıdır; yemek yiyene hayır dilemenin kısa bir yoludur. Tarlada ekmeğini açan bir köylüye, bir düğün sofrasına ya da bir yayla evinde ayranını içen bir konuğa söylenebilir. Söyleyen kişi yiyene bir yakınlık gösterir.
Örnek Cümleler
- Tarladan dönen köylüler ağaç gölgesinde ekmeklerini açınca yoldan geçen ihtiyar, boğaz ola diyerek selam verdi.
- Kapıdan giren komşu, sofrada çorba içen ev halkına boğaz ola dedi, onlar da onu sofraya buyur etti.
- Yaylada misafirine ayran ve bazlama ikram eden kadın, boğaz ola yavrum diyerek tabağı önüne sürdü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ola, olmak fiilinin istek kipiyle kurulmuş eski bir biçimidir ve olsun anlamını taşır. Aynı biçim uğur ola, pazar ola, hayırlı ola gibi başka dilek sözlerinde de yaşar. Boğaz ola, boğazdan geçen yemeğe hayır dilemektir.
Afiyet olsun, yarasın, ağız tadıyla yensin anlamında kullanılır. Boğaz ola bu dileğe bereketi de katar ve halk ağzına özgü bir söyleyiştir. İkisi de sofradakilere söylenir; boğaz ola daha yöresel bir renk taşır.
Herhangi bir yemek için söylenebilir: bir tas çorba, bir dilim ekmek, bir bardak ayran. Dilek yemeğin kendisine değil, onu yiyen kişiye yöneliktir; sofra büyük de olabilir, küçük de. Bir lokma ekmek bile bu dileği hak eder.