Anlamı
bilgisiz olan üstün görünmek için kasılır.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, bilgisiz olanın üstün görünmek için kasıldığını anlatır. Atasözü bu görüntüyü insanlara taşır: bilgisi az olan kişi kendini olduğundan büyük gösterir. Söz bilmediği konularda ahkâm kesen, büyüklük taslayan birine söylenebilir. Atasözünün boş başak dik durur biçimi de vardır. Kasılmak, büyüklük taslamak, kendini önemli göstermek demektir. Söz bir toplantıda, bir sohbette ya da bir sınıfta kendini öne çıkaran birini anlatabilir. Söz bir eleştiri taşır; içinde alçakgönüllülüğe bir çağrı da sezilir. Söz kişinin bilgisizliğinden çok, onu gizlemek için takındığı tavrı hedef alır. Söz tarlayı bilen bir köylünün gözlemine dayanır; buğday tarlasında her başak aynı boyda durmaz. Söyleyen, karşısındakinin kibrini sakin bir benzetmeyle yanıtlar.
Örnek Cümleler
- İşe yeni başlayan stajyer, toplantıda yılların uzmanlarına ders vermeye kalktı; boş başağın başı dik olur.
- Kitap okumadığı hâlde edebiyat üzerine nutuk atan komşumuzu dinleyen öğretmen gülümsedi; boş başağın başı dik olur.
- Mahallenin en az bilen futbol yorumcusu, kahvede herkesi susturmaya çalışıyordu; boş başağın başı dik olur.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Taneyle dolu başak ağırlaşır ve başını eğer; içi boş başak ise hafif olduğu için dik durur. Atasözü bu tarla gözlemini insanlara uygular: dikliği, yani kasılmayı, içinin boşluğuna bağlar.
Yoktur; iki söz aynı gözlemi biraz farklı sözcüklerle verir. Biri başağın başını, öteki başağın bütününü anar; yargı aynıdır: bilgisiz olan kasılır. Hangisinin söyleneceği yöreye ve alışkanlığa bağlıdır.
Allamelik taslamak, bilgisiz olduğu hâlde her şeyi bilir görünmektir. Boş başağın başı dik olur ise bu davranışı bir tarla görüntüsüyle anlatır ve genel bir yargıya bağlar. Deyim davranışı, atasözü onun ardındaki boşluğu gösterir.