Atasözü

Bostana Dadanan Eşeğin Kuyruğu, Kulağı Olmaz Ne Demek?

Anlamı

çalıp çırpmayı alışkanlık edinen kimse yakalanıp ceza göre göre insanlıktan çıkar.

Detaylı Açıklama

Bu atasözü, çalıp çırpmayı alışkanlık edinen kimsenin yakalanıp ceza göre göre insanlıktan çıkacağını anlatır. Görüntü köy hayatından alınır: bir bostana alışan eşek her gelişinde kovalanır, dövülür, sonunda kuyruğu kulağı yerinde kalmaz. Atasözü bu hâli insana taşır: hırsızlığı huy edinen kişi her yakalanışta biraz daha yıpranır, adı lekelenir, çevresinde itibarı kalmaz. Dadanmak sözü önemlidir; tek bir hata değil, tekrarlanan bir alışkanlık anlatılır. Söz yakalandığı hâlde huyundan vazgeçmeyen birini anlatabilir. Bir uyarı olarak da söylenebilir: bu yola düşen sonunda kendini tüketir. Atasözü cezayı övmez; alışkanlığın kişiyi getirdiği yeri gösterir. Mahallede, çarşıda ya da bir iş yerinde tekrar tekrar yakalanan biri bu sözle anılabilir.

Örnek Cümleler

  1. Pazarda üçüncü kez cüzdan çalarken yakalanan genci artık kimse selamlamıyordu; bostana dadanan eşeğin kuyruğu, kulağı olmaz.
  2. Her iş yerinde kasadan para aldığı ortaya çıkan muhasebeci, sonunda kimsenin yanına almadığı biri oldu; bostana dadanan eşeğin kuyruğu, kulağı olmaz.
  3. Komşuların bahçesinden defalarca meyve çalıp her seferinde azar işiten çocuk, mahallede adı çıkmış biri olarak büyüdü; bostana dadanan eşeğin kuyruğu, kulağı olmaz.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Dadanmak, bir yere ya da bir şeye alışıp sık sık gelmektir. Atasözündeki eşek bostanın tadını almıştır ve her kovuluşunda yeniden döner. Hırsızlık da böyle bir dönüşle huya çevrilir.

Kuyruk ve kulak, bir hayvanın görünüşünü tamamlayan parçalardır. Onların zamanla yitmesi, defalarca hırpalanmış bir bedeni düşündürür. İnsandaki karşılığı ad, onur ve güvendir; atasözü bunların da tükenebileceğini söyler.

Can çıkmayınca huy çıkmaz, insanın huyundan vazgeçirilemeyeceğini söyler. Bostana dadanan eşek de bu huyun bir örneğidir: ceza görse de geri gelir. Atasözü bu inadın kişiye neye mal olduğunu gösterir.