Anlamı
hırsızlık yapmak:
'Müşteri ise her zamanki oyunbazlığıyla çalıp çırptıklarını eve yığıyordu.' -İ. O. Anar.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, hırsızlık yapmak, sağdan soldan aşırmak ve başkasının malını kendine geçirmek anlamında kullanılır. İkili yapısı yüzünden hareketin sürekliliğini ve alışkanlık hâlini de hissettirir. Yani tek bir hırsızlık değil, düzenli bir aşırma veya fırsatçılık söz konusu olabilir. Gündelik dilde sert ama çok yerleşik bir suçlama kalıbıdır. Deyimin gücü, ayrıntıya girmeden kişinin güvenilmezliğini ve mala el uzattığını açıkça duyurmasından gelir. Böylece davranışın ahlaki çürüklüğü de kolayca görünür olur. Söz çoğu zaman küçük küçük aşırmaları da kapsar; yalnız büyük hırsızlığı değil, eline geçen fırsatı sürekli kötüye kullanmayı da ima eder. Bu yüzden karakter yargısı taşımaya çok elverişlidir. Güvensizliğin altını çizer. Ahlak kusurunu büyütür.
Örnek Cümleler
- Mahalleli onun halini "çalıp çırpmak" diye tarif ediyordu.
- Annem telefonda "çalıp çırpmak" diye yakındı.
- Arkadaşları bu durumu "çalıp çırpmak" diye tarif etti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü suç, alışkanlık ve karakter bozukluğu gibi duyulur. Deyim kişinin güvenilmezliğini de hedef alır. Söz çoğu zaman küçük küçük aşırmaları da kapsar; yalnız büyük hırsızlığı değil, eline geçen fırsatı sürekli kötüye kullanmayı da ima eder.
Davranışın süreklilik ve alışkanlık taşıdığı hissini güçlendirir. Tek seferlik değil, tekrar eden aşırma duygusu verir.
Sert, suçlayıcı ve çoğu zaman küçümseyici bir tonda kullanılır. Nötr anlatım için uygun değildir. Bu deyim, hırsızlık yapmak, sağdan soldan aşırmak ve başkasının malını kendine geçirmek anlamında kullanılır.