Anlamı
boyu uzamak, boylanmak.
Detaylı Açıklama
Boy almak, boyu uzamak, boylanmaktır. Kalıbın boy sürmek biçimi de vardır. Söz bir çocuğun, bir gencin, bir fidanın ya da bir bitkinin uzayışını anlatır. Boy alan çocuğun eski giysileri kısalır, kapı pervazındaki çizgiler yükselir. Bitki için söylendiğinde gövdenin ya da sapın yukarı doğru uzadığı anlatılır: domates fideleri boy aldı. Kalıp bir sevinci ya da bir şaşkınlığı taşıyabilir; uzun süre görülmeyen bir çocuğun ne kadar uzadığı bu sözle fark edilir. Boy almak yalnız uzunluğa bakar; kilo almak, irileşmek ya da olgunlaşmak bu kalıbın anlamına girmez. Uzama bir yaz tatilinde fark edilecek kadar hızlı da olabilir, yıllara yayılan yavaş bir süreç de. Fidanlıkta çalışan bir bahçıvan da, büyüyen torununu gören bir nine de bu sözü kullanabilir.
Örnek Cümleler
- Yaz tatilinde boy alan oğlumuzun okul pantolonları eylülde bileğine çıkmıştı.
- Seradaki biber fideleri bir ayda iki karış boy aldı, bahçıvan onları tarlaya taşıdı.
- İki yıldır görmediği yeğeninin boy sürdüğünü fark eden teyze, kapıda onu tanıyamadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Anlamca aynıdır; ikisi de boyu uzamayı, boylanmayı anlatır. Sürmek fiili burada bitkinin sürgün vermesini andıran bir uzamayı düşündürür; insan için söylendiğinde de bu canlı büyüme imgesi korunur. Hangisinin söyleneceği konuşanın alışkanlığına bağlıdır.
Boy atmak da boyu uzamak, boylanmaktır; ama onun bir de gelişmek anlamı vardır. Boy almak yalnız uzamayı anlatır. Bir çocuk için ikisi de söylenebilir; büyüyüp serpilmeyi de anlatmak için boy atmak daha geniş bir söyleyiştir.
Bodur kalmak, boyu uzamamaktır; boy almanın karşıtıdır. Biri büyüyen bir boyu, öteki yerinde sayan bir boyu anlatır. İki söz de insan için de, bitki için de kullanılabilir.