Anlamı
haksız olduğu anlaşıldığında verilecek her türlü cezaya razı olmak:
'Eğer efendim, bir kelime yalanım varsa hükûmete karşı boynum kıldan incedir. Vurunuz.' -H. R. Gürpınar.
Detaylı Açıklama
Boynu kıldan ince olmak, haksız olduğu anlaşıldığında verilecek her türlü cezaya razı olmaktır. Söz bir koşul taşır: ceza ancak kişinin suçu ya da yalanı ortaya çıkarsa gündeme gelir. Birinci kişiyle söylendiğinde bir güvenceye dönüşür: yalanım varsa boynum kıldan incedir. Gürpınar'ın tanığında konuşan, tek bir kelime yalanı varsa vurulmaya razı olduğunu söyler. Kıldan ince boyun, kesilmesi en kolay boyundur; görüntü kişinin kendini cezaya tamamen açtığını düşündürür. Söz bir tanıklıkta, bir hesap sorulurken ya da bir suçlama karşısında kendini savunan birinin ağzından çıkar. Söylenen bir yemin değildir, ama yemin kadar güçlü bir güvence verir. Sözün gücü, söyleyenin cezayı açıkça göze almasından gelir.
Örnek Cümleler
- Kasadaki açıktan sorumlu tutulan kasiyer, kasadan bir kuruş aldığım anlaşılırsa boynum kıldan incedir diyerek kayıtların incelenmesini istedi.
- Sözünü tutmadığı söylenen müteahhit, teslim tarihini ben kaçırdıysam boynum kıldan ince diye sözleşmeyi masaya koydu.
- Komşusunun bahçesine zarar vermekle suçlanan çiftçi, kamera kayıtlarında suçlu olduğu görülürse boynunun kıldan ince olduğunu söyledi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Eğer efendim, bir kelime yalanım varsa hükûmete karşı boynum kıldan incedir. Vurunuz cümlesinde konuşan, yalan söylediği anlaşılırsa en ağır cezaya bile razı olduğunu bildirir. Vurunuz sözü bu razılığı açık bir çağrıya çevirir.
Boynunu uzatmak bir teslimiyetin sözüdür; kişi başına gelecekleri karşılamaya hazırdır. Boynu kıldan ince olmak ise razılığı bir duruma bağlar: ceza, haksız olduğu anlaşılırsa gelecektir. Biri kabullenişi, öteki bir savunmayı düşündürür.
Söz bir kendini savunma biçimidir; kişi kendi doğruluğuna kefil olur. Bu yüzden boynum kıldan incedir biçimi doğal kuruluştur. Üçüncü kişiyle söylendiğinde ise bir başkasının verdiği bu güvence aktarılır.