Deyim

Boynuz Çekmek Ne Demek?

Anlamı

boynuz kullanarak kan çekmek, hacamat etmek:
'Hastalık göğse inip ateş başlayınca yapılacak şey hastaya boynuz çekmek olurdu.' -B. Felek.

Detaylı Açıklama

Boynuz çekmek, boynuz kullanarak kan çekmek, hacamat etmektir. Kalıp eski bir halk uygulamasını anlatır: bir hayvan boynuzu araç olarak kullanılarak kan çekilir. Felek'in tanığı bu uygulamanın geçmişte nasıl görüldüğünü gösterir. Söz bugün eski zaman anlatılarında, anılarda ve halk hekimliği üzerine yazılarda karşılaşılan bir anlatımdır. Kalıp uygulamanın işe yaradığını söylemez; yalnız ne yapıldığını adlandırır. Uygulamayı yapan kişi bir köy berberi, bir ebe ya da bu işi bilen bir yaşlı olabilir. Boynuz çekmek ile boynuz dikmek ya da boynuz takmak arasında anlam bağı yoktur; onlar aldatmayı anlatır. Sözün tek ortak noktası boynuz sözcüğüdür. Kalıpta çekmek fiili, kanın dışarıya alınmasını anlatır. Söz, geçmişin hekimliğini bugünkü okura tanıtan sayfalarda bir terim gibi geçer.

Örnek Cümleler

  1. Dedem, çocukluğunda köy berberinin hastalara boynuz çektiğini anlatırken yüzünü buruşturdu.
  2. Eski bir hekimlik kitabında boynuz çekmek için kullanılan aletlerin resimleri vardı.
  3. Halk hekimliği sergisinde, eskiden boynuz çekmekte kullanılan oyulmuş öküz boynuzları sergileniyordu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Hastalık göğse inip ateş başlayınca yapılacak şey hastaya boynuz çekmek olurdu cümlesi, geçmişte böyle bir durumda neye başvurulduğunu anlatır. Olurdu sözü bunun eskiden yapılan bir şey olduğunu gösterir.

Hacamat etmek, hacamat yoluyla kan almaktır; kanı almanın genel adıdır. Boynuz çekmek ise bu işin boynuzla yapılan biçimini anlatır. Biri işi, öteki işte kullanılan aracı öne çıkarır.

Anlamca yoktur. Boynuz dikmek, kadının kocasını aldatmasını anlatan bir sözdür. Boynuz çekmek ise kan çekme uygulamasıdır. İki kalıp yalnız boynuz sözcüğünü paylaşır; birbirinin yerine kullanılmaz, anlamları ayrı dünyalara aittir.