Anlamı
'ölsün' anlamında kullanılan bir ilenme sözü.
Detaylı Açıklama
Boyu devrilsin, ölsün anlamında kullanılan bir ilenme sözüdür. Kalıbın boyu devrilesi biçimi de vardır. Görüntü ayakta duran bir bedenin yere düşüşünden gelir: boy devrilir, kişi bir daha kalkmaz. Söz öfkeyle, kırgınlıkla ya da büyük bir haksızlık karşısında söylenir. Bir annenin çocuğunu kandıran birine, bir köylünün tarlasına zarar verene ya da bir mağdurun zalimine söylediği bir söz olabilir. Kalıp ağır bir ilenmedir; ama kimi zaman şakayla, hafif bir sitemle de söylenebilir: boyu devrilesi, yine geç kaldı. İlenme sözleri halk dilinde güçlü bir yer tutar; boyu devrilsin bunlardan biridir. Söz söyleyenin öfkesini ortaya koyar; dinleyen onu her zaman gerçek bir dilek olarak anlamaz.
Örnek Cümleler
- Oğlunu dolandırıp parasını alan adamı duyan yaşlı kadın, boyu devrilsin diye ilendi.
- Gece tarlaya girip fideleri ezen sürüyü gören çiftçi, boyu devrilesi çoban diye bağırdı.
- Yine yemeğe geç kalan torununa nine gülerek boyu devrilesi diye sitem etti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Devrilesi, istek bildiren eski bir sıfat-fiil biçimidir; ilenmeyi bir kişiye sıfat gibi bağlar: boyu devrilesi adam. Anlam değişmez, ama söz bir nitelemeye dönüşür. Aynı biçim başka ilenmelerde de görülür: kahrolası.
Yaşı yerde sayılası da ölsün anlamında bir ilenme sözüdür; görüntüsü yaşın sayılmasından gelir. Boyu devrilsin ise ayakta duran bedenin düşüşünü anlatır. İkisi aynı dileği farklı görüntülerle söyler.
Söylenebilir. Yakın bir kişiye, hafif bir kızgınlıkla söylendiğinde söz gerçek bir dilek taşımaz; bir sitem ya da bir takılma olur. Bunu konuşanın ses tonu ve aradaki yakınlık belli eder.