Anlamı
1) kendi yetersizliğini, beceriksizliğini anlamak:
'Gelsin de görsün bakalım... Boyunun ölçüsünü alsın. Anlasın yük gemisiyle yola çıkmanın ne demek olduğunu...' -Z. Selimoğlu. 2) beklediği yakınlığı görememek.
Detaylı Açıklama
Boyunun ölçüsünü almak iki anlamda kullanılır. Birincisi kendi yetersizliğini, beceriksizliğini anlamaktır. Kişi kendini olduğundan güçlü ya da bilgili sanmıştır; bir deneme, bir yarış ya da bir yenilgi ona gerçek yerini gösterir. Söz bir yüzleşmeyi anlatır; kimi zaman acı, kimi zaman öğretici bir yüzleşmedir. Bir sınavda, bir maçta, bir iş görüşmesinde ya da bir tartışmada kişi boyunun ölçüsünü alabilir. Başkası için söylendiğinde bir alay ya da bir hak verme taşır: iyi oldu, boyunun ölçüsünü aldı. Kendi için söylendiğinde ise bir itiraftır. Kalıp kişinin ders aldığını da düşündürür; ölçüsünü alan bir daha haddini aşmamaya çalışır. İkinci anlamı beklediği yakınlığı görememektir: kişi kendisine gösterileceğini umduğu ilgiyi bulamaz.
Örnek Cümleler
- Mahalle maçlarında yenilmeyen genç, kulübün altyapı seçmelerine gidince boyunun ölçüsünü aldı.
- Yıllar sonra memleketine dönen Rıza, eski dostlarından beklediği ilgiyi göremeyince boyunun ölçüsünü aldı.
- Herkese ders veren yeni müdür, ilk bütçe toplantısında sorulara cevap veremeyince boyunun ölçüsünü aldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Terzi ölçü aldığında ortada tahmine yer kalmaz; mezura sayıyı açıkça gösterir. Kalıp bu görüntüyle kişinin kendi hakkındaki sanısının bir sınavla düzeldiğini anlatır. Sayı neyse odur, övünme onu değiştirmez.
Haddini bilmek, kendi değerini ve yeteneğini olduğundan üstün görmemektir; bir erdemdir. Boyunun ölçüsünü almak ise bu bilgiye bir deneyimle, kimi zaman bir yenilgiyle ulaşmaktır. Biri bir tutumu, öteki o tutuma götüren dersi anlatır.
Bu atasözü, tam beceri kazanmamış kişinin işin ustasıyla yarışırsa yenileceğini söyler. Böyle bir yarışın sonunda kişi boyunun ölçüsünü alır. Atasözü bir uyarıdır; deyim o uyarıyı dinlemeyenin yaşadığı sonucu anlatır.