Deyim

Burnuna Karıncalar Dolmak Ne Demek?

Anlamı

ölmek:
'Bundan sonra müteahhit eline çay verenin burnuna karıncalar dolsun!' -A. Dino.

Detaylı Açıklama

Burnuna karıncalar dolmak, ölmektir. Söz ölümü yumuşatmadan, sert bir dille anlatır. Bu yüzden bir yasın, bir taziyenin ya da saygılı bir anlatımın içinde yer almaz; daha çok öfkeyle söylenen bir ilenme ya da kaba bir anlatımda kullanılır. Dino'nun tanığında konuşan, birine öfkesini bu sözle ilenerek dile getirir. Emir kipinin üçüncü kişisiyle söylendiğinde bir beddua olur: burnuna karıncalar dolsun. Olmuş bir ölüm de böyle kaba bir dille bildirilebilir: zalimin burnuna karıncalar doldu. Hakkın rahmetine kavuşmak gibi saygılı söyleyişlerle karşılaştırıldığında, sözün kırıcı tonu daha belirgin olur. Söz bir şakada, ölümle alay eden bir konuşmada da duyulabilir. Kalıbın seçilmesi, konuşanın öfkesini ya da ölen kişiye karşı umursamazlığını belli eder.

Örnek Cümleler

  1. Kasabanın parasını yiyen eski muhtarı anan yaşlılar, burnuna karıncalar dolsun diye ilendi.
  2. Romandaki zalim ağanın burnuna karıncalar dolunca köylüler gizlice sevinip bayram etti.
  3. Fabrikayı kapatıp işçileri sokakta bırakan patron için emekli usta, burnuna karıncalar dolasıca dedi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Toprağa gömülen bedeni zamanla toprak canlıları sarar. Kalıp ölümü bu sert, çıplak görüntüyle anlatır; bu yüzden saygılı bir söyleyiş değildir ve öfke ya da alay taşır. Ölünün anısına gösterilen özen burada yoktur.

Bundan sonra müteahhit eline çay verenin burnuna karıncalar dolsun cümlesinde konuşan, müteahhide bir iyilik yapacak olana ilenir. Kalıp bir beddua olarak kullanılır ve konuşanın öfkesinin ne kadar büyük olduğunu gösterir.

Hakkın rahmetine kavuşmak da ölmektir; ama saygılı ve dinî bir dille söylenir. Burnuna karıncalar dolmak ise kaba ve öfkeli bir söyleyiştir. Aynı olayı iki karşıt tonla anlatırlar.