Anlamı
çok zayıf ve güçsüz kimseler için kullanılan bir söz:
'Nerdee iş nerede. Bizimkinin ağzını bıçak açmıyor. Burnunu tutsan canı çıkacak.' -O. Kemal.
Detaylı Açıklama
Burnunu sıksan canı çıkacak, çok zayıf ve güçsüz kimseler için kullanılan bir sözdür. Kişi o kadar cılız, o kadar halsizdir ki en küçük bir dokunuş bile ona ağır gelecek gibidir. Söz bir acımayı, kimi zaman da bir küçümsemeyi taşır. Söz bir hastalıktan yeni kalkmış biri, çelimsiz bir çocuk ya da güçsüz bir yaşlı için söylenebilir. Kalıp bir işe uygunluğu sorgularken de kullanılır: bu çocuk bu ağır işi nasıl yapsın, burnunu sıksan canı çıkacak. Sözdeki aşırılık, anlatılan cılızlığı göz önünde canlandırır. Kişinin zayıflığının nedeni söylenmez; söz yalnız görünüşü ve güçsüzlüğü anlatır. Söyleyen kişi kimi zaman güçsüz olanı korumak ister, kimi zaman ondan iş beklenmemesini önerir.
Örnek Cümleler
- Ustanın getirdiği yeni çırağa bakan kalfa, bu çocuğun burnunu sıksan canı çıkacak dedi.
- Uzun bir hastalıktan sonra işe dönen arkadaşımız öyle zayıflamıştı ki burnunu sıksan canı çıkacaktı.
- Takıma yeni katılan çelimsiz kalecinin burnunu sıksan canı çıkacaktı; ilk sert şutta topla birlikte kaleye yuvarlandı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bizimkinin ağzını bıçak açmıyor. Burnunu tutsan canı çıkacak cümlesinde konuşan, bir kişinin hem suskun hem de çok güçsüz olduğunu söyler. Tutsan biçimi, sıksan ile aynı anlamı taşır.
Burnu sıkmak, nefesi kesen küçük bir harekettir. Kişinin canının bu kadar küçük bir hareketle çıkacağının söylenmesi, onun ne kadar güçsüz olduğunu abartarak anlatır. Güçlü biri için bu dokunuş bir şakadır.
Bu atasözü, zayıf ve garip düşmüşken bile görevini başarıyla yapanların asıl değerini o zaman gösterdiğini söyler. Burnunu sıksan canı çıkacak denen biri de bu atasözünün örneği olabilir; zayıflık her zaman güçsüzlük demek değildir.