Anlamı
öfkesi yok olmak:
'Vazgeçin, dedi Nuh, kızlara yazık... Niye yazık olsun? Burnunun yeli kırılır, cart curt edemez millete!' -O. Kemal.
Detaylı Açıklama
Burnunun yeli kırılmak, öfkesi yok olmaktır. Kişi bir süre öfkeyle bağırıp çağırmış, çevresine diklenmiştir; sonra bu öfke yavaş yavaş ya da bir anda söner. Sönüş kimi zaman bir olayın, bir sözün ya da bir yenilginin ardından gelir. Kişinin bir hatası ortaya çıkabilir, karşısına sözü geçen biri dikilebilir ya da öfkesi kendi kendine yatışabilir. Kavgada haksız çıkan bir sürücü, sesini yükselttiği hâlde cevap alamayan bir yönetici ya da kapıları çarpan bir genç böyle sakinleşebilir. Öfkeden bıkmış olanlar bu sönüşe sevinebilir: oh olsun, sonunda burnunun yeli kırıldı. Öfkesi kırılan kişi susar, sesini alçaltır, kimseye çıkışamaz olur. Kalıp öfkenin geçici olduğunu, en gürültülü hâlin bile sona erebileceğini düşündürür.
Örnek Cümleler
- Kasada bağıran müşterinin burnunun yeli, fişte kendi hatasını görünce kırıldı.
- Sabahtan beri herkese çıkışan ustanın burnunun yeli, patronun tek bir bakışıyla kırıldı.
- Kapıları çarparak odasına kapanan gencin burnunun yeli akşama doğru kırılmıştı; sofrada sessizce özür diledi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Tanıkta Nuh kızlara yazık olacağını söyleyerek karışmamayı önerir. Kalıp ise karşı taraftan gelen cevapta geçer: Niye yazık olsun? Burnunun yeli kırılır, cart curt edemez millete. Bu cevabı veren, birinin öfkesinin söneceğini ve artık çevresine diklenemeyeceğini öngörür.
Burnunun yeli harman savurmak, ikinci anlamıyla çok öfkelenmektir; öfke o anda taşmaktadır. Burnunun yeli kırılmak ise aynı öfkenin sönüp gittiğini bildirir. İki kalıp, aynı yelin önce yükselişini sonra kırılışını gösterir.
Bu atasözü, öfkeli ve sert kişinin zararının en çok kendisine dokunduğunu söyler. Burnunun yeli kırılan kişi de bu öfkenin kendisine bir şey kazandırmadığını görmüş olabilir. Atasözü öfkenin bedelini, deyim öfkenin sona erişini anlatır.