Anlamı
kendini üstün görmeye çalışmak, böbürlenmek:
'Düne kadar kibir onların, büyüklük taslamak onların.' -N. Cumalı.
Detaylı Açıklama
Büyüklük taslamak, kendini üstün görmeye çalışmak, böbürlenmektir. Kişi kendini başkalarından yüksekte göstermek için çaba harcar: unvanını ya da servetini öne sürer, başkalarını küçümser, sözü hep kendine getirir. Böbürlenmek kalıbın öteki yüzüdür; kişi sahip olduklarıyla ya da yaptıklarıyla gereğinden çok övünür. Söz bir yergidir; konuşan bu tavırdan hoşlanmadığını gizlemez. Kalıp bir kişi için de, bir aile ya da bir çevre için de kullanılabilir. Cumalı'da kalıp, kibrin bir kesime yüklendiği bir cümlede geçer. Söz uyarı biçiminde de duyulur: büyüklük taslama, hepimiz aynı sokakta büyüdük. Bir sınıfta, bir köy kahvesinde, bir iş yerinde ya da bir aile toplantısında bu tavır hemen göze batar.
Örnek Cümleler
- Şehirde okuyup köye dönen genç, eski arkadaşlarına büyüklük taslayınca kimse onunla oturmak istemedi.
- Turnuvada bir maç kazanan satranççı, kulüpteki yaşlı ustalara bile büyüklük taslamaya başladı.
- Toplantıda sözü durmadan kendi başarılarına getiren müdür, ekibine büyüklük taslamaktan vazgeçmedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Taslamak, bir niteliği varmış gibi göstermeye çalışmaktır; kabadayılık taslamak, çokbilmişlik taslamak da böyle kurulur. Büyüklük taslayan kişi de üstünlüğünü göstermeye uğraşır. Fiil, gösterilen niteliğin kişide bulunup bulunmadığını sorgulatır.
Düne kadar kibir onların, büyüklük taslamak onların cümlesi, kibri ve üstünlük taslamayı bir kesime ait bir şey gibi anar. Düne kadar sözü bu durumun artık değiştiğini sezdirir. Kalıp burada tek bir kişiyi değil, bir topluluğu niteler.
Büyüklük satmak, gururlanıp üstünlük taslamaktır; gurur kalıbın içindedir. Büyüklük taslamak ise kendini üstün görmeye çalışmayı ve böbürlenmeyi anlatır. İki kalıp çok yakındır; biri gururun dışa vurulmasını, öteki üstünlük gösterme çabasını öne çıkarır.