Anlamı
bu işi yapacak güçte değilim, zorlamanın yararı yok.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, bir işi yapacak güçte olmadığını, zorlamanın yarar getirmeyeceğini ve boş yere yüklenmenin sonuç vermeyeceğini anlatır. Buradaki ses, işi yapamayacak durumda olanın kendisinden gelir. Bu yüzden sözde hem çaresizlik hem de gerçekçilik vardır. İmkânı, takati ya da kapasitesi yetmeyen kişinin zorlanmasının boş olduğu düşünülür. Atasözü özellikle gücü aşan işler, yaşlılık, yorgunluk, tükenmişlik ve imkânsız görevler için yerinde kullanılır. Deyim, gereksiz zorlamaya karşı ölçü duygusu taşır. Her işin yalnız istemekle olmayacağını söyler. Bazen insanın kendi sınırını kabul etmesi, anlamsız bir inattan daha değerlidir; söz biraz da bunu öğretir. Bu yüzden yalnız yakınma değil, yerinde bir gerçeklik kabulü olarak da duyulur.
Örnek Cümleler
- Bütün yükü aynı adama bindirmeye çalışınca o da 'çabalama kaptan ben gidemem' dedi.
- Yaşlı tekneci dalgayı görünce 'çabalama kaptan ben gidemem' diye söylenip geri döndü.
- İmkânı kalmamış birine aynı işi dayatmak boşuna; çabalama kaptan ben gidemem.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Kapasiteyi, gücü ve imkânı aşan işlerde zorlamanın sonuç vermeyeceği gerçeğidir. Söz, boş ısrarı eleştirir. Bu yüzden sözde hem çaresizlik hem de gerçekçilik vardır.
Yorgunluk, yaşlılık, güç yetmezliği, maddi imkânsızlık ve kapasite aşımı içeren durumlarda daha anlamlıdır. Bazen insanın kendi sınırını kabul etmesi, anlamsız bir inattan daha değerlidir; söz biraz da bunu öğretir.
Çünkü burada tembellik değil, şartların gerçek değerlendirmesi vardır. Boş zorlamaya değil, gücün sınırını bilmeye çağırır.