Atasözü

Babamın Adı Hıdır, Elimden Gelen Budur Ne Demek?

Anlamı

gücüm ancak bu kadarını yapmaya yeter.

Detaylı Açıklama

Bu atasözü, kişinin gücünün ancak bu kadarını yapmaya yettiğini anlatır. Konuşan, elinden gelenin sınırına vardığını açıkça söyler; bundan fazlasını yapamayacağını bildirir. İki parça uyakla bağlanır: Hıdır ile budur ses bakımından birbirine yakındır. Babanın adı anlamca ikinci parçaya bir şey katmaz, iki parçayı sesçe birbirine bağlar. Hıdır, söyleyenin babasının gerçek adı olmak zorunda değildir; kalıp herkesin ağzında aynı biçimde söylenir. Asıl yargı ikinci parçadadır: elimden gelen budur. Söz bir yardım isteği, bir sipariş, bir borç ya da bir pazarlık karşısında söylenebilir. Kişi yaptığıyla övünmez, eksiğini de gizlemez; gücünün yettiği yeri gösterir. Karşıdaki daha fazlasını umuyor olabilir, ama konuşan onu boş bir umutla bekletmek yerine durumu açıkça ortaya koyar.

Örnek Cümleler

  1. Düğün için ancak bu kadar borç bulabildim, kusura bakma; babamın adı Hıdır, elimden gelen budur.
  2. Fiyatı daha fazla indiremem abla, babamın adı Hıdır, elimden gelen budur.
  3. Oğlumun okul masrafına her ay bir miktar ekliyorum, fazlasına maaşım yetmiyor; babamın adı Hıdır, elimden gelen budur.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Kalıp birinci tekil kişiyle, konuşanın ağzından kurulur: babamın adı, elimden gelen. Başkası için söylenecekse ekler değişir ve elinden gelen bu kadar gibi bir söyleyiş kurulur; ama o zaman atasözünün kendi biçimi korunmamış olur.

Doğrudan bir özür dilemez; gücünün sınırını bildirir. Söz bir bahane gibi değil, durumun açıkça söylenmesi gibi durur; kişi yapamayacağı bir şey için söz vermez. Kimi zaman sözün ardından kusura bakma gibi bir ekleme gelir, ama kalıbın kendisi bir özür içermez.

Kişinin gücünün, imkânının yettiği şeyi anlatır. Elden gelmek yapabilmek demektir; elimden gelen budur denince yapılabilecek olanın sınırı çizilir. Bu sınır para, zaman, beceri ya da sağlık yüzünden olabilir.