Deyim

Çalımına Gelmek (getirmek) Ne Demek?

Anlamı

uygun zaman veya durumu ele geçirmek:
'Sanki demek istediğim bir çalımına gelseydi seni de yüzdürürdü.' -M. Ş. Esendal. 'Yıldız, çalımına getirdikçe ateş ediyordu.' -A. Gündüz.

Detaylı Açıklama

Çalımına gelmek ya da çalımına getirmek, uygun zamanı veya durumu ele geçirmektir. Kişi beklediği anın geldiğini görür ve onu kaçırmaz. Çalım sözcüğü burada gösterişi değil, bir işin tam sırasını anlatır. Uygun an bir avda, bir pazarlıkta, bir kavgada, bir oyunda ya da bir konuşmada aranabilir. Kalıp bir hamlenin zamanlamasını anlatır; yapılan işin kendisi cümlenin geri kalanında söylenir. Bu iş bir atış, bir satın alma, bir öneri ya da bir karşılık olabilir. Uygun anı yakalayan kişi bir avcı, bir satıcı, bir oyuncu ya da bir konuşmacı olabilir. Aynı anlam punduna getirmek, kertesine getirmek gibi sözlerle de verilebilir. Gelmek biçiminde özne iş ya da durumdur, getirmek biçiminde fırsatı kollayan kişidir: iş çalımına gelseydi, o da söyleyeceğini söylerdi.

Örnek Cümleler

  1. Avcı sabaha kadar pusuda bekledi, tilki göründüğü an çalımına getirip tetiği çekti.
  2. Pazarda iki saat dolaşan Hatice Hanım, satıcı tezgâhı toplarken çalımına getirdi ve domatesleri yarı fiyatına aldı.
  3. Toplantı boyunca susan genç mühendis, müdür maliyetlerden yakınınca çalımına getirip yeni projesini ortaya attı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Tanıkta kalıp bir koşul içinde geçer: sanki demek istediğim bir çalımına gelseydi seni de yüzdürürdü. Çalımına gelen, konuşanın söylemek istediği sözdür; o söz uygun ana denk gelseydi karşısındakine de aynı şey olacaktı. Fırsat gerçekleşmemiş, yalnız düşünülmüştür.

Tanıkta Yıldız, çalımına getirdikçe ateş ediyordu. Kişi her uygun anı yakaladıkça ateş eder; -dikçe eki bunun yinelendiğini gösterir. Getirmek biçimi, uygun anı kişinin kendisinin kollayıp yakaladığını düşündürür.

Bu atasözü, her işin zamanında ve uygun durumda yapılacağını söyler. Çalımına getiren kişi de işini tam uygun anda yapar. Atasözü bunu bir kural olarak koyar; deyim bir kişinin o anı yakaladığını anlatır.