Anlamı
kendisini yetiştiren kimsenin malına hıyanet eden, el uzatan kimse cezasını bulur.
Detaylı Açıklama
Atasözü, kendisini yetiştiren kimsenin malına hıyanet eden, ona el uzatan kişinin cezasını bulacağını söyler. Yetiştiren kişi bir usta, bir işveren, bir aile büyüğü ya da yıllarca birine kol kanat geren bir hami olabilir. Hıyanet, o kişinin güvenerek bıraktığı mala göz dikmek ya da onu çalmaktır. Atasözünün anlattığı kişi, malına uzandığı kimseden daha önce iyilik görmüştür. Söz bir yakınma, bir uyarı ya da olup bitenin ardından yapılan bir yorum olarak söylenebilir. Ustasının kasasından para alan çırak ya da yetiştiği dükkândan gizlice mal kaçıran kalfa atasözünün anlattığı kişilerdir. El uzatılan mal para, eşya, toprak ya da bir vakfın geliri olabilir. Kalıp mescidin mumunu yiyen kedi diye de söylenir.
Örnek Cümleler
- Yıllarca yanında yetiştiği ustanın kasasından para aşıran kalfa, hırsızlığı ortaya çıkınca çarşıda kimseden iş bulamadı; caminin mumunu yiyen kedinin gözü kör olur.
- Kendisini okutan amcasının tarlasını sahte vekâletle satan yeğen, mahkeme kararıyla parayı faiziyle geri ödemek zorunda kaldı; caminin mumunu yiyen kedinin gözü kör olur.
- Kendisini yetiştiren dernek başkanının bağış kasasına göz diken muhasebeciye yaşlı üye, caminin mumunu yiyen kedinin gözü kör olur, diye çıkıştı.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Atasözü bir benzetme kurar: caminin malı olan mum, kişiyi yetiştirenin malının yerine; mumu yiyen kedi ise o mala el uzatan kişinin yerine konur. Kedinin gözünün kör olması bu davranışa gelen cezayı anlatır.
İki atasözü de iyilik görülen kişiye karşı hainliğin kötü sonuçlanacağını söyler ve ikisinde de körlük anılır. Tuz ekmek hakkını bilmeyen kör olur, saygısızlığı ve her türlü hainliği kapsar. Caminin mumunu yiyen kedi ise yetiştirenin malına el uzatmayı öne çıkarır.
Atasözü bunu söylemez; yalnız böyle davranan kişinin cezasını bulacağını bildirir. Ceza bir mahkemeden, çevrenin dışlamasından ya da kişinin başına gelen bir talihsizlikten gelebilir. Söyleyen, cezanın kaynağını olayın gidişine göre yorumlar.