Anlamı
bir şeyin en önemli yeri:
'Bağırasım geldi ama bey kardeşim, bağıramadım bir türlü, kâfirin kızları oyunlarının tam can alacak noktalarına gelmişlerdi.' -N. Hikmet.
Detaylı Açıklama
Can alacak nokta, bir şeyin en önemli yeri anlamına gelir; kalıp can alacak yer diye de söylenir. Bir işin, bir sorunun, bir hikâyenin, bir maçın ya da bir pazarlığın can alacak noktası olabilir. Burası işin bütününü belirleyen, en çok dikkat isteyen bölümdür. Bir tartışmada söz oraya gelince taraflar daha dikkatli konuşur. Bir arızada can alacak yer bulunmadıkça öteki onarımlar sorunu çözmeyebilir. Kalıp bir şeyin asıl kısmına dikkat çekmek için tek başına da söylenebilir: asıl can alacak nokta şu. Bir ad öbeği olduğu için tamlamanın içinde yer alır: işin can alacak noktası, filmin can alacak yeri. Söz önemli bölümü gösterir, oranın nasıl ele alınacağını söylemez.
Örnek Cümleler
- Görüşmenin can alacak noktası fiyat değil teslim tarihiydi; iki taraf saatlerce o konuda direndi.
- Film tam can alacak yere gelmişken elektrikler kesilince salondaki seyirciler bir ağızdan söylendi.
- Usta, motorun can alacak noktasının su pompası olduğunu görünce öteki parçalara hiç dokunmadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hikmet'in bir metninde konuşan, bağırmak istediği hâlde bağıramadığını söyler; çünkü kızlar oyunlarının tam can alacak noktalarına gelmiştir. Kalıp burada oyunun en önemli yerini gösterir. Tanıkta çoğul biçimiyle, noktalarına diye geçer.
Can damarından yakalamak, bir konuya en önemli yerinden yaklaşmayı da anlatır; bu anlamıyla can alacak noktayı bulup oradan tutmaktır. Can alacak nokta ise yalnız o yeri adlandırır, ona yaklaşma eylemini içermez. Biri bir yeri gösterir, öteki o yerden işe girişmeyi anlatır.
Atasözü, beceriksiz kişinin kendisine verilen işi en önemli yerinde bıraktığını söyler; işin can alacak noktasına gelindiğinde yük yere indirilir. Kalıp o noktanın adını verir, atasözü ise acemiliğin tam orada kendini gösterdiğini anlatır.