Deyim

Can Atmak Ne Demek?

Anlamı

şiddetle arzu etmek, çok istemek:
'O zaman herkes böyle bir tecride can atardı.' -K. Korcan.

Detaylı Açıklama

Can atmak, şiddetle arzu etmek, bir şeyi çok istemek demektir. İstenen bir nesne, bir yer, bir kişiyle karşılaşmak ya da yapılacak bir iş olabilir. İstenen şey yönelme ekiyle anılır: bir göreve, tatile, onu görmeye can atmak. İsteğin özlemden mi, hırstan mı, meraktan mı doğduğu cümlenin gerisinden anlaşılır. İstek güçlüdür; bekleyiş kimi zaman sabırsızlığa dönüşür. Kalıp olumlu bir hevesi de, eleştirilen bir hırsı da anlatabilir: çocuk bayrama can atar, gözü yükselmiş biri makama can atar. Söz istenenin elde edilip edilmediğini söylemez. Olumsuz biçimi bir isteksizliği hafif bir alayla anlatmak için kullanılabilir: o işe pek can atmıyor. Kişi kendi isteğini de bu sözle dile getirebilir: o kitabı okumaya can atıyorum.

Örnek Cümleler

  1. Yedi yıldır yurt dışında yaşayan Elif, annesinin yaptığı mantıyı yemeye can atıyordu.
  2. Şampiyonluk kupasını kaldırmaya can atan genç oyuncular, son maçtan önceki gece uyuyamadı.
  3. Koltuğa can atan meclis üyesi, başkanın istifasından önce bile kendi yönetim listesini hazırlamıştı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Korcan'ın bir cümlesinde, o zaman herkesin böyle bir tecride can atacağı söylenir. Tecrit, birinin ötekilerden ayrı tutulmasıdır; tanıkta can atılan şey bu yalnızlıktır. Kalıp burada bir ayrı kalışa duyulan güçlü isteği gösterir.

İki kalıp da güçlü bir isteği anlatır. Hevesine düşmek, bir şeyin hevesiyle onun peşine düşmeyi düşündürür: araba hevesine düşmek. Can atmak ise isteğin şiddetini öne çıkarır ve istenen şeye doğru içten bir atılışı anlatır.

Atasözü, bir şeyi elde etmek için aşırı istekli olan kimseye o uğurdaki fedakârlıkların güç gelmediğini söyler. Can atan kişi de böyle güçlü bir istek içindedir. Atasözü isteğin katlandırdığı zahmete, kalıp ise isteğin kendisine bakar.