Anlamı
insan yiyeceğine önem vererek güçlenebilir veya yemeden yaşamak mümkün değildir.
Detaylı Açıklama
Atasözü iki şeyi birlikte söyler: insan yiyeceğine önem vererek güçlenebilir, yemeden de yaşanmaz. İlk parça güçlenmenin yolunu, ikinci parça yaşamın şartını gösterir. Söz bir kişiyi yemeğini yemeye, öğününü atlamamaya çağırırken söylenebilir. Hastalıktan yeni kalkan birine, çalışırken yemeği unutan bir öğrenciye ya da para biriktirmek için boğazından kısan bir işçiye hatırlatılabilir. Bir sofrada misafire ikram ederken de duyulabilir. Kalıp can boğazdan geçer diye de söylenir. Atasözü yiyeceğin önemini genel bir gerçek olarak bildirir; kimin, ne zaman yiyeceğini belirtmez. Söyleyen karşısındakinin sağlığını gözetir. Söz iştahsız davranan ya da bir bahaneyle aç kalan birine yöneltilebilir. Bir annenin, bir aşçının ya da bir hastabakıcının ağzından duyulabilir. Atasözü yiyeceğin çokluğundan ya da lezzetinden değil, yemenin gerekliliğinden söz eder.
Örnek Cümleler
- Sınav haftası kahvaltıyı atlayan oğluna annesi tabağı uzatıp, can boğazdan gelir, diye ısrar etti.
- Ameliyattan sonra iştahı kapanan hasta, birkaç gün çorbasını bitirmeye başlayınca yataktan kalkabildi; can boğazdan geçer.
- Para biriktirmek için öğle yemeğini kesen inşaat işçisinin bir hafta sonra açlıktan iskelede başı döndü; can boğazdan gelir.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Boğaz, yiyeceğin vücuda geçtiği yoldur. Atasözü canın, yani yaşama gücünün bu yoldan geldiğini söyleyerek yiyecekle yaşam arasında doğrudan bir bağ kurar. Geçer biçimi de aynı yolu, yiyeceğin boğazdan geçişini anlatır.
Malın iyisi boğazdan geçer, kişinin yiyemediği malının değeri olmadığını söyler; dikkat mala ve onun nasıl kullanıldığına yöneliktir. Can boğazdan gelir ise yiyeceğin yaşam ve güç için gerekli olduğunu anlatır. Biri malın değerini, öteki bedenin ihtiyacını öne çıkarır.
Aç ayı oynamaz, kendisinden iş beklenen kişiden emeğinin karşılığının esirgenmemesi gerektiğini söyler; ayının aç kalınca oynamaması bunun görüntüsüdür. Can boğazdan gelir de yemeden güç bulunamayacağını anlatır. İkisi aynı gerçeğe iki ayrı yerden bakar.