Anlamı
öldürmek.
Detaylı Açıklama
Cana kıymak, öldürmek anlamına gelir. Öldürülen bir insan ya da başka bir canlı olabilir. Söz bir cinayeti, bir savaşta yapılan öldürmeyi ya da bir kan davasını anlatırken kullanılabilir. Kalıp ağır bir suçu adlandırır; haberlerde, mahkeme tutanaklarında, romanlarda ya da bir uyarıda yer alabilir: sakın cana kıyma. Cana kıyan kişi bir katil, bir eşkıya ya da bir anlık öfkeye kapılan biri olabilir. Kalıp öldürmenin nasıl yapıldığını söylemez. Birden çok ölüm de anlatılabilir: düşman köyde nice cana kıydı. İyelik ekli canına kıymak ayrı bir kalıptır; acımadan öldürmenin yanında kişinin kendini öldürmesini ve kendini aşırı yormasını da anlatır. Kişinin kendini öldürmesi için ayrıca kendine kıymak da denir.
Örnek Cümleler
- Kan davası yüzünden iki köy arasında süren düşmanlıkta yıllar içinde pek çok cana kıyıldı.
- Soygun sırasında cana kıyan saldırgan, mahkemede ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası aldı.
- Eşkıya kervanı soydu ama teslim olan yolculardan hiçbirine dokunmadı, cana kıymadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kıymak, bir şeyi gözden çıkarıp yok etmeyi, acımadan harcamayı anlatır. Kalıpta bu fiil, öldürmenin bir canı acımadan yok etmek olduğunu düşündürür. Can ise yaşayan varlığın kendisidir; bir kez yitince geri gelmez.
Kan dökmek ölüme yol açmak demektir ve cana kıymakla aynı anlamda da kullanılır; iki kalıp birbirinin yerine geçebilir. Kan dökmek görüntüsüyle akan kanı, cana kıymak ise yok edilen canı öne çıkarır.
Atasözü, size teslim olan düşmanın canına kıyılmamasını öğütler. Cana kıymak, bu öğüdün yasakladığı eylemin adıdır. Atasözü öldürme gücü elinde olan birine mertliği hatırlatır; teslim olmuş birini öldürmek bu mertliğe aykırıdır.