Anlamı
hırçınlaşmak, canavar gibi olmak: Fakat o, bu gece sahiden canavar kesilmiş.
Detaylı Açıklama
Canavar kesilmek, hırçınlaşmak, canavar gibi olmak anlamına gelir. Kişi bağırır, saldırır, karşısındakini korkutacak biçimde davranır. Kalıp bir değişimi anlatır: kişi önceden böyle değildir ya da o an olağandan çok daha sert davranmaktadır. Hırçınlığın sebebi bir haksızlık, bir yorgunluk, bir kıskançlık ya da bir korku olabilir; kalıp sebebi söylemez. Bir anne çocuğunu korurken, bir yönetici toplantıda, bir sürücü trafikte canavar kesilebilir. Hırçınlaşan bir hayvan için de kullanılabilir: yavrusunu koruyan bir kedi ya da bağlı tutulan bir köpek. Kalıbın öznesi hırçınlaşan varlığın kendisidir. Kişi sonradan kendi hâlini de anlatabilir: o gün canavar kesilmiştim, kusura bakmayın. Söyleyen bu değişime şaşırarak da, korkarak da tanıklık edebilir. Hırçınlığın ne kadar süreceği kalıpta belirtilmez.
Örnek Cümleler
- Yavrularına yaklaşan köpeği gören kedi canavar kesildi, tüylerini kabartıp üstüne atıldı.
- Sabahtan beri sakin olan müdür, raporun yine eksik geldiğini görünce canavar kesildi, bütün ekibi azarladı.
- Haksız bir penaltı kararından sonra canavar kesilen taraftarlar sahayı çeviren tel örgülere tırmandı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kesilmek, bu tür kalıplarda bir hâle girmeyi, o hâlin ta kendisi olmayı anlatır: buz kesilmek, kaskatı kesilmek gibi. Canavar kesilen kişi de canavar gibi olmuştur. Fiil, değişimin göze çarptığını düşündürür.
Barut kesilmek çok öfkelenmeyi anlatır; vurgu içteki öfkededir. Canavar kesilmek ise hırçınlaşmayı, yani öfkenin dışarıya saldırgan bir davranış olarak yansımasını anlatır. Barut kesilen biri patlamaya hazırdır, canavar kesilen biri saldırır.
Atasözü, yumuşak huylu kimselerin öfkelendiklerinde aşırı davranabileceğini söyler. Sakin bilinen biri canavar kesildiğinde çevresindekiler bu atasözünü hatırlayabilir. Kalıp hırçınlaşmayı, atasözü bu hırçınlığın beklenmedik birinden, yani sakin bilinen birinden gelmesini anlatır.