Anlamı
başkasına yapılacak şeyi kendine yapılacak gibi düşünmek:
'Canı cana ölç. Allah esirgesin bize birisi böyle bir şey yapsa Allah razı olsun der miyiz?' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, başkasına yapılacak bir şeyi sanki kendine yapılacakmış gibi düşünmek ve empatiyle davranmak anlamında kullanılır. İnsanın karşısındakini kendi yerine koymasını, acısını ve hakkını kendi üzerinden tartmasını öğütleyen bir anlayış taşır. Bu yüzden vicdan, adalet, merhamet ve ölçü duygusuyla çok yakından ilişkilidir. Birine haksızlık etmek üzere olan kişiyi durdurmak için de kullanılabilir; çünkü davranışın sonucunu tersinden düşünmeye zorlar. Gündelik dilde çok sık duyulmasa da anlamı güçlü ve ahlaki ağırlığı yüksek bir sözdür. Kendi canına değmeyecek şeyi başkasına yapmama ilkesini canlı biçimde hatırlatır. Böylece kuru nasihatten çok, insanı iç muhasebeye çağıran bir tavır kazanır. Vicdanı dıştan değil, içeriden harekete geçirmek ister.
Örnek Cümleler
- Komşusuna yüklenmeden önce biraz canı cana ölçseydi böyle konuşmazdı.
- Sınıf arkadaşım sınavdan sonra "canı cana ölçmek" dedi.
- Annem her tartışmada canı cana ölç der, sonra konuş derdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
En çok empati ve vicdan duygusunu öne çıkarır. İnsan karşısındakini kendi yerine koyarak adil davranmaya çağrılır.
Çünkü birçok anlaşmazlık, insanın yalnız kendi açısından bakmasından doğar. Bu söz, davranışın öteki tarafta nasıl hissedileceğini düşünmeye zorlar.
Evet. En doğal biçimde birine nasihat ederken veya bir davranışın haksızlığını göstermek isterken kullanılır. Bu deyim, başkasına yapılacak bir şeyi sanki kendine yapılacakmış gibi düşünmek ve empatiyle davranmak anlamında kullanılır.