Deyim

Canından Geçmek Ne Demek?

Anlamı

ölmek için hazır olmak:
'Millet her ne zaman isterse uğrunda canımdan geçmeye hazırım.' -H. C. Yalçın.

Detaylı Açıklama

Canından geçmek, ölmeye hazır olmak anlamına gelir. Bir insan, bir değer ya da bir görev uğruna kişi kendi hayatını vermeyi göze alır. Bu hazır oluş bir söz olarak da, bir davranış olarak da kendini gösterebilir: çocuğunu kurtarmak için yanan eve giren bir anne, arkadaşını korumak için öne atılan bir er ya da köyünü selden korumaya çalışan bir muhtar böyle anlatılabilir. Kalıp ölümün gerçekleştiğini söylemez; kişi ölümü kabul etmiştir, ama sonuç ayrıca anlatılır. Söz bir yemin, bir söz verme ya da bir bağlılık bildirimi içinde kurulabilir: senin için canımdan geçerim. Uğruna can verilecek kişi ya da şey, cümlede uğruna, için gibi sözlerle anılır.

Örnek Cümleler

  1. Yanan evde kalan çocuğunu kurtarmak için canından geçen anne, itfaiyeyi beklemeden kendini içeri attı.
  2. Cephede yaralı arkadaşını taşımak için canından geçen er, kurşunların arasından sürünerek geri döndü.
  3. Köyünü selden korumak için canından geçen muhtar, gece boyunca yıkılmak üzere olan setin başından ayrılmadı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Yalçın'da söz alan kişi, millet ne zaman isterse onun uğrunda canından geçmeye hazır olduğunu söyler. Kalıp burada hazır olmak sözüyle birlikte kullanılmıştır ve bir bağlılık bildirir. Cümle, ölümün gerçekleşmesini değil, göze alınmasını anlatır.

Kefeni boynunda olmak, her an ölümü göze almayı anlatır; kişi sürekli bir tehlikenin içindedir. Canından geçmek ise ölmek için hazır olmayı anlatır ve cümlede bu hazırlığın kimin ya da neyin uğruna olduğu anılabilir. Biri süregiden bir tehlike içinde yaşamayı, öteki ölümü kabullenmeyi öne çıkarır.

Ölmek var, dönmek yok, neye mal olursa olsun bir işin yapılacağını, ondan kaçınılmayacağını bildirir. Canından geçmek de ölmeyi göze almayı anlatır. Kararlı bir topluluğun ağzında ikisi art arda duyulabilir: canımızdan geçeriz, ölmek var dönmek yok.