Anlamı
elde etmek istediği sonuç uğruna ölüm de dâhil her türlü tehlikeye açık olmak:
'Daha İstanbul'da iken buna ahdetmiş, bu yolda ölümü göze alarak Anadolu'ya çıkmıştı.' -E. C. Güney.
Detaylı Açıklama
Ölümü göze almak deyimi, kişinin elde etmek istediği bir sonuç için ölüm dahil olmak üzere her türlü riski kabul ettiğini ifade eder halk dilinde. Göze almak fiili Türkçede risk üstlenmek, kabul etmek, peşin olarak hesaba katmak anlamına gelir; söz bu fiille ölümü birleştirerek en üst düzey risk kabulünü ortaya koyar. Bağımsızlık savaşında cepheye giden asker, dağa çıkıp kayıp düşeni arayan dağcı, yangında insanları kurtarmaya giren itfaiyeci, hastasının kalbine müdahale eden cerrah, dolandırıcılık çetesinin üzerine giden gazeteci bu kalıbın canlı figürleridir. Söz takdir ve saygı dolu bir tonla söylenir genellikle; cesaretin sözel bir tescilidir gerçekten içtenlikle samimi bir biçimde halk dilinde derin yer eder.
Ölümü Göze Almak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Yangında kalmış çocukları kurtarmak için ölümü göze alan itfaiyeci alevlerin ortasına atıldı, üç çocuğu sırayla pencereden çıkardı, kahraman olarak hatırlandı mahallesinde uzun yıllar.
- Dolandırıcılık çetesinin üzerine ölümü göze alarak giden gazeteci aylarca takip etti, deliller topladı, sonunda büyük bir haberi gün ışığına çıkardı kararlılıkla.
- Bağımsızlık savaşında cepheye giden askerler ölümü göze almışlardı, geride aileleri vardı ama vatanlarını korumak için bu fedakarlığı yapıyorlardı kararlı bir biçimde.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Göze almak Türkçede risk üstlenmek, kabul etmek, peşinden gelebilecek sonucu hesaba katmak anlamı taşır. Borcu göze almak, hapsi göze almak, yorgunluğu göze almak gibi kalıplarda da aynı fiille karşılaşılır. Ölümü göze almak bunların en uç noktasıdır; alınabilecek en büyük riski adlandırır. Halk dili fiil aynı kalsa da risklerin büyüklüğüne göre çeşitlenir gerçekten oldukça esnek bir yapı.
Anlamlı bir hedef için ölümü göze almak cesarettir; başkalarını kurtarmak, vatanı savunmak, hayatı kurtaracak bilimsel araştırmaya katılmak gibi. Anlamsız bir kazanım için aynı riski almak pervasızlıktır; alkollü araç sürmek, ekstrem aktivitelerde güvenlik almamak gibi. Halk dili iki ucu da aynı kalıpla anlatır; söyleyenin niyeti ve hedefin anlamı yorumu netleştirir gerçekten.
İtfaiyeci, polis, asker, dağ kurtarma ekibi, savaş muhabiri, doğal afet kurtarma personeli, deneysel ameliyat yapan cerrah, savaşta görev yapan hekim gibi meslek dallarında ölümü göze almak çalışma şartlarının bir parçasıdır. Söz bu meslek mensuplarının resmi unvan olmasa da toplumsal saygınlığını kazandıran ahlaki bir nitelikleridir gerçekten.