Deyim

Cankulağı ile Dinlemek Ne Demek?

Anlamı

çok dikkatli dinlemek:
'Atölyede duyduğum kelimeleri, cümleleri cankulağı ile dinliyor, bunları aynen Fransızlar gibi kullanmak için can atıyordum.' -B. R. Eyuboğlu.

Detaylı Açıklama

Cankulağı ile dinlemek, bir şeyi çok dikkatli dinlemektir. Dinleyen, söylenenin hiçbir sözcüğünü, hiçbir ayrıntısını kaçırmamaya çalışır. Söz dinleyişin derecesini anlatır; dinleyenin söyleneni anlayıp anlamadığını belirtmez. Böyle bir dinleyişin ardında bir merak, bir kaygı ya da öğrenme isteği bulunabilir. Bir öğrenci önemli bir dersi, bir hasta hekimin anlattıklarını, bir yolcu yol tarifini bu dikkatle dinleyebilir. Dinlenen bir konuşma olabileceği gibi bir müzik, bir haber ya da doğanın bir sesi de olabilir. Kalıp ile edatıyla kurulur; ekli biçimi de kullanılabilir: cankulağıyla dinlemek. Cankulağı tek sözcük olarak bitişik yazılır. Sözün anlattığı dikkat dinleyenin tavrına da yansıyabilir: kişi susar, kıpırdamadan bekler, gözünü konuşandan ayırmaz.

Örnek Cümleler

  1. Annesinin ameliyatından sonra hekimin verdiği bakım talimatlarını cankulağı ile dinleyen genç, her şeyi bir deftere yazdı.
  2. Deprem gecesi radyonun başına toplanan köylüler, spikerin okuduğu açıklamayı cankulağı ile dinledi.
  3. Ustanın tezgâhta anlattığı ince işçilik sırlarını cankulağıyla dinleyen çırak, ertesi gün ilk kakmasını kendi başına yaptı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Konuşan, atölyede duyduğu kelimeleri ve cümleleri cankulağı ile dinlediğini anlatır. Bu dinleyişin amacı da cümlede yazılıdır: duyduklarını Fransızlar gibi kullanmak için can atmaktadır. Kalıp burada öğrenme isteğiyle birlikte gelen dikkati anlatır.

Kulak kesilmek de büyük bir dikkatle dinlemektir; iki kalıp anlamca birbirine çok yakındır. Kulak kesilmekte dinleyen kulağa dönüşmüş gibi anlatılır. Cankulağı ile dinlemek ise dinleyişi can sözcüğüyle birleşen bir kulağa bağlar.

Az söyle çok dinle atasözü, kişinin gereksiz konuşmak yerine az konuşmasını ve konuşulanları dinlemesini öğütler. Cankulağı ile dinlemek ise dinlemenin nasıl yapıldığını, dikkatin derecesini anlatır. Atasözü dinlemeye çağırır, kalıp o dinlemenin yoğunluğunu betimler.